brussels • antwerp • liège • paris • luxembourg

L’article assar architects · CHU Tivoli • La Louvière est apparu en premier sur Hospitals.be.

Sébastien Goffinet
Conseiller en Prévention, Formateur ergonome et kinésithérapeute, Département Gestion des Risques, CESI ASBL

Een context die zorgen baart

Dans le secteur des soins de santé, les membres du personnel sont régulièrement confrontés à de l’agressivité verbale et physique. Le taux d’agressions dans les hôpitaux est en hausse. Les incivilités sont de plus en plus nombreuses et sont perçues comme usantes par les soignants et le personnel d’accueil. La mauvaise gestion de l’émotion « colère » peut provenir d’un patient, d’un membre de la famille de celui-ci, ou même d’un soignant.

La plupart des visiteurs et des patients n’ont pas envie d’être là. Certains ont peur pour autrui, ou pour eux-mêmes d’être mal soignés. D’autres craignent d’attendre longtemps ou d’avoir mal. Parmi ces personnes, toutes n’ont pas toujours eu la chance de profiter d’une éducation ou d’une évolution morale et sociale dans lesquelles la notion de l’altruisme, le respect des règles, la patience et la compréhension seraient les bienvenues sur le lieux de travail. La personne agressive se considère ainsi souvent légitime dans l’expression excessive de sa colère.

Praktische oplossingen

Nous conseillons de réaliser une analyse de risques « agressions/violence », par laquelle l’expert ergonome détermine les manquements en termes d’informations et signalisations depuis les voies d’entrée jusqu’à la sortie des visiteurs et les recommandations nécessaires au niveau organisationnel, architectural et humain.

Cette analyse aborde également les aspects ergonomiques des locaux (taille, confort, …), étudie la gestion des accès et du flux des patients, les procédures d’attente et de gestion des douleurs, la collaboration avec les agents du maintien de l’ordre ou encore dencore des moyens d’alerte et d’alarme pour instaurer une procédure d’action réaliste et adaptée.

La formation du personnel et de la ligne hiérarchique sur les bons comportements à adopter en cas d’agression est également nécessaire pour sensibiliser sur ce phénomène et le gérer. Dans ces formations, le CESI propose des outils de communication, les attitudes à prendre face à la situation, mais aussi des outils de gestion de l’agressivité physique lorsque la communication ne suffit plus.

Un programme indispensable pour s’équiper au mieux contre l’agression et se concentrer pleinement sur nos métiers de soin.

Omgaan met agressie

Étant en première ligne, le personnel soignant et d’accueil est directement confronté à l’agression. Même si la plupart d’entre elles sont considérées par les soignants comme injustes et irrationnelles, il leur est demandé d’y réagir de manière contrôlée et adaptée à la situation, en restant professionnel. Het is van cruciaal belang dat het personeel op de hoogte is van het risico “agressiviteit”, en dit ook aanvaardt, om het gepaste gedrag te kunnen ontwikkelen.

Le soignant doit bien se connaître : connaître les facteurs qui déclenchent en lui une réactivité particulière. Il doit aussi connaître ses limites personnelles et le cadre institutionnel. Vu le contexte, il n’est pas toujours facile d’être des plus disposé chaque jour. En tant que soignant ou accompagnant, nous pouvons contribuer malgré nous à une escalade incontrôlée menant à une agression. Pour désamorcer une situation pouvant dégénérer, il est primordial d’analyser régulièrement les besoins et les attentes des patients, des familles et des travailleurs des milieux de soin.

Vous avez dit agressif ?

La colère est une émotion naturelle à vivre, tout comme la joie, la tristesse, le dégout et la peur. C’est une pulsion de défense qui permet d’exprimer nos sensibilités et nos limites de tolérance. Parfois, elle assure notre survie. L’irritation, comme la colère ont souvent besoin d’une cible. La colère se transforme alors en usant de la force verbale ou physique vers autrui… c’est l’agression.

Meer informatie?

risicobeheer@cesi.be

Ontdek onze oplossingen aangepast aan de realiteit van uw zorginstelling: www.cesi.be

L’article Cesi est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article IESCA est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article iRaiser est apparu en premier sur Hospitals.be.

U ontvangt een klacht? U komt in aanraking met een rechtbank, een deurwaarder, een advocaat? Wie zal de kosten hiervan betalen? Bent u hiervoor verzekerd? Hoe bepaalt u welke dekking in werking treedt?

Beroepsaansprakelijkheid

Le contrat d’assurance responsabilité civile professionnelle est un contrat par lequel l’assureur s’engage, d’une part, à vous défendre contre les réclamations des tiers et, d’autre part à prendre en charge les dettes de votre responsabilité.

L’assurance RC professionnelle a ainsi pour objet de protéger votre patrimoine en cas de faute civile.

En cas de mise en cause de votre responsabilité civile professionnelle, ‘assureur vous défend s’il y a réclamation. Il vous épaulera en prenant en charge la totalité du dossier.

Daarom heeft de verzekeraar" direction du litige » (cfr. article 143 de la loi sur les assurances) et défend ses propres intérêts.

Dit houdt onder meer in dat het de verzekeraar is die:

de te volgen strategie bepaalt;

alle kosten en andere procedurekosten betaalt;

zijn advocaten kiest en mandateert en afspraken maakt rond hun honoraria;

beslist of er in der minne wordt geregeld of er een procedure voor het gerecht zal gevoerd worden;

in geval van een regeling in der minne de vergoeding bepaalt.

Dit alles op zich is logisch aangezien het de portefeuille is van de verzekeraar die rechtstreeks geraakt wordt door dit schadedossier. De verzekeraar betaalt in de plaats van de verzekerde. le portefeuille de l’assureur qui est directement touché par le dossier sinistre. L’assureur va payer en lieu et place de l’assuré.

Rechtsbijstand

Par contre, en cas de poursuites pénales suite à un sinistre couvert par l’assurance RC professionnelle1 ou bien si vous voulez vous-même obtenir, d’un tiers responsable, la réparation des dommages matériels ou corporels encourus suite à un accident, ce sera la garantie protection juridique de votre RC professionnelle qui interviendra.

^1. 1. Op voorwaarde dat de burgerlijke belangen zijn geregeld.

L’assurance protection juridique a pour objet de couvrir les frais liés à une procédure.

Les conséquences de la procédure (condamnation à une amende, peine d’emprisonnement, casier judiciaire, victime d’un préjudice causé par un tiers ou autre) ne font pas partie de la couverture d’assurance.

Cette assurance peut être conclue en annexe à une police d’assurance (RC professionnelle, Incendie, Auto…) ou conclue séparément chez un assureur spécialisé.

L’assureur protection juridique offre des services, défend vos intérêts en tant qu’assuré et rembourse les frais de défense (portefeuille de l’assuré).

Voorbeelden:

• Strafrechtelijke procedures: dagvaarding voor de strafrechtbank, verhoor van Salduz ... citation devant le tribunal correctionnel, audition
• Verhaal victime d’une agression …

ln beide gevallen, heeft u dan de vrije keuze van een advocaat gezien het uw belangen zijn die op het spel staan. Let er wel op: de inhoud van deze dekking kan van polis tot polis grondig verschillen.libre choix de l’avocat puisque ce sont vos intérêts qui sont en cause. Faites cependant bien attention : le contenu de cette couverture peut s’avérer très différent d’une police d’assurance à l’autre.

Conclusie

Lorsque le portefeuille de l’AMMA est impacté et que donc l’AMMA défend ses propres intérêts, on va se retrouver dans le cadre de la garantie RC professionnelle.

Lorsque le portefeuille de l’assuré (risque d’être condamné à une amende pénale par exemple) et/ou la réputation de l’assuré se trouvent impactés et que dès lors ce sont les intérêts propres de l’assuré qui sont impactés, on se retrouve dans le cadre de la garantie protection juridique.

Ter herinnering: les dispositions légales concernant le volet RC professionnelle ne sont pas les mêmes que les dispositions concernant le volet protection juridique.

Vous souhaitez vous plus d’informations ?

Contactez AMMA Assurances par téléphone au 02/209 02 21 ou par e-mail via consult@amma.be

Consultez notre site web :

L’article Amma Assurances est apparu en premier sur Hospitals.be.

Pharma.be est l’organisation faîtière de l’industrie pharmaceutique innovante en Belgique et compte environ 130 membres.

89 % des entreprises biopharmaceutiques sont des PME, qui représentent 26 % des emplois. En 2021, 42 062 personnes étaient employées dans des entreprises biopharmaceutiques en Belgique. Cela représente une augmentation de 14,9 % des emplois directs (entre 2017 et 2021).

Pour chaque emploi créé dans le secteur biopharmaceutique belge, deux autres emplois sont créés dans l’économie belge. Le secteur représente ainsi un total de plus de 132 000 emplois.
Le secteur présente un équilibre parfait entre les femmes et les hommes : 51% des employés sont des femmes, travaillant à tous les niveaux de l’organisation, des postes de direction à l’assistance aux patients, et de la recherche et du développement (R&D) aux départements logistiques. La R&D, en particulier, parvient à attirer le plus de femmes : 63% des chercheurs du secteur pharmaceutique sont des femmes.
En matière de recherche, plus de 14 millions d’euros par jour ont été investis en R&D par le secteur en 2021, soit une augmentation de 35% en deux ans. Le nombre de chercheurs actifs dans le secteur a augmenté de 24,4 % en quatre ans (2017-2021).

La Belgique reste un maillon important pour les exportations mondiales de médicaments et de vaccins : les exportations ont augmenté de plus de 70% en 2021 par rapport à 2019. Chaque jour, des produits biopharmaceutiques d’une valeur de plus de 230 millions d’euros sont exportés de Belgique.
En 2020, le secteur biopharmaceutique représentera plus d’un cinquième de la valeur ajoutée générée par l’ensemble de l’industrie manufacturière, soit une croissance de plus de 80 % en quatre ans.

Association Générale de l’Industrie du Médicament

Depuis bientôt deux ans, Caroline Ven est à la tête de pharma.be, l’association générale de l’industrie pharmaceutique belge. Économiste dans l’âme, elle possède également une expérience impressionnante en politique et dans divers organes directeurs. En bref, elle est «bâtisseur de ponts» avec des opinions claires. Une conversation franche sur la coopération, la réforme hospitalière annoncée et l’importance pour les patients.

U VERTEGENWOORDIGT EEN SECTOR DIE REGELMATIG EEN GEBREK AAN TRANSPARANTIE VERWETEN WORDT. RECENT WAREN ER KRITISCHE ARTIKELS IN DE PERS OVER DE INTERACTIES TUSSEN FARMABEDRIJVEN EN ZORGVERLENERS. WAT IS DAAROP UW REACTIE?

Caroline Ven :

La coopération entre les médecins, les infirmières, les hôpitaux, … – tous ceux qui s’occupent des patients et les entreprises pharmaceutiques – est une situation gagnant-gagnant pour toutes les parties concernées. En tant que premier point de contact avec le patient, les prestataires de soins de santé disposent d’une expertise inestimable. C’est essentiel pour que l’industrie biopharmaceutique puisse développer des traitements efficaces pour les patients. Les entreprises pharmaceutiques, quant à elles, ont la responsabilité d’informer les prestataires de soins de santé des nouveaux développements afin que chaque patient puisse recevoir le meilleur traitement possible.

Il est important que des informations objectives et scientifiques puissent être partagées entre les acteurs du système de santé, notamment des informations sur l’efficacité, les indications, les effets attendus et les effets secondaires éventuels. Cela permet de garantir le bon usage des médicaments. Toutes les interactions rémunérées entre les entreprises et les médecins, les hôpitaux, les associations de patients, etc. sont publiées sur le site betransparant.be, une plateforme commune de transparence accessible au public, afin d’accroître encore la transparence dans les relations avec les professionnels et les organisations de soins de santé. pharma.be a été à l’avant-garde de ces initiatives de transparence et travaille également activement depuis des années à assurer le respect correct de la réglementation en fournissant des informations et des formations. Mais il faut aussi être réaliste : ce système est encore assez jeune. Des améliorations sont possibles et, en tant qu’organisation faîtière, nous prenons cela à cœur et travaillons avec toutes les parties concernées pour apporter des améliorations concrètes si nécessaire.

COMMENT LE SECTEUR BIOPHARMACEUTIQUE RÉAGIT-IL AUX PROJETS ANNONCÉS DE RÉFORME HOSPITALIÈRE ?

Caroline Ven :

Pharma.be est très intéressé par la réforme hospitalière annoncée. Et le premier bilan est prudemment positif. La réforme offre plusieurs opportunités, comme la concentration des soins dans des centres spécialisés et la facilitation des études cliniques. La préoccupation majeure est de sauvegarder l’accès à l’innovation. pharma.be est donc en discussion avec le gouvernement sur la réforme du financement des médicaments à l’hôpital, en mettant l’accent sur la sauvegarde de l’accès aux nouveaux médicaments, la préservation de la qualité des soins et le bon usage des médicaments.

HOE GEMAKKELIJK HEBBEN PATIËNTEN IN BELGIË TOEGANG TOT INNOVATIEVE GENEESMIDDELEN?

Caroline Ven :

L’accès rapide des patients aux traitements les meilleurs et les plus récents est notre principale préoccupation. Une comparaison européenne effectuée par notre fédération européenne EFPIA (indicateur W.A.I.T. 2021) montre qu’en Belgique, seule la moitié des médicaments autorisés sont remboursés dans un délai de 4 ans. Cela nous place à la 12ème place en Europe. Les patients belges ont donc nettement moins accès aux médicaments innovants que les patients des pays européens comparables.

De plus, ils doivent attendre très longtemps pour obtenir ce remboursement. En Belgique, il s’écoule en moyenne 534 jours entre l’obtention de l’autorisation de mise sur le marché et le remboursement. Avec cette longue procédure, la Belgique arrive à la 23e place ; dans presque tous les pays d’Europe occidentale, cette procédure est plus rapide. Il est grand temps pour le gouvernement d’adapter les procédures de remboursement.

Nous devons travailler à la modernisation et à l’accélération des procédures de remboursement des médicaments dans notre pays. D’autant plus qu’il y a beaucoup d’innovations, comme les thérapies cellulaires et génétiques, qui sont difficiles à intégrer dans le système actuel. Faisons preuve d’ambition et visons une position de leader en Europe en matière d’accès aux médicaments innovants. Ainsi, les patients belges auront un accès large et rapide aux médicaments innovants. Nous espérons progresser dans les discussions avec le gouvernement et être en mesure de conclure un pacte entre l’industrie pharmaceutique et le gouvernement. Tout comme la réforme hospitalière, elle est prévue dans l’accord du gouvernement.

L’article Pharma.be est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article Bone 3D est apparu en premier sur Hospitals.be.

…grâce à Smart Building & Renovation Solution

Un projet de rénovation ou de construction en vue? Avec Smart Building & Renovation Solution, nous vous proposons un audit énergétique combiné à un service de gestion de projet, avec un seul interlocuteur et sans tracasseries administratives. Une formule all-in unique et sur mesure, basée sur l’expérience de nos propres spécialistes en immobilier et sur l’expertise de partenaires innovants. Optez pour un Projet Management intégré, durable et complet, financement inclus!

Pour en savoir plus, envoyez un e-mail à l’adresse smartimmo@belfius.be ou présentez vos projets à votre chargé de relations.

L’article Belfius est apparu en premier sur Hospitals.be.

Nous sommes prêts à vous accompagner dans la transformation des soins de santé

Healthcaretransformers.com

www.roche.be

L’article Roche est apparu en premier sur Hospitals.be.

Het Jules Bordet Instituut is na meer dan 75 jaar verhuisd van de Hallepoort in 1000 Brussel naar de Erasmuscampus in 1070 Anderlecht. De bedoeling is om door capaciteitsuitbreiding meer en kwaliteitsvoller patiënten te kunnen opvangen, en onderwijs en onderzoek dichter bij de kliniek te brengen.

Het Instituut is genoemd naar Jules Jean Baptiste Bordet (1870-1961), Belgisch immunoloog en microbioloog die in 1919 de Nobelprijs voor Fysiologie en Geneeskunde kreeg voor zijn bijdrage over de rol van antilichamen en het complementsysteem.

Bordetella pertusis

Na zijn studies geneeskunde ging Bordet werken in het Institut Pasteur in Parijs, om 6 jaar later, in 1901 het Pasteur Instituut in Brussel op te richten en te leiden. Hij was professor bacteriologie aan de ULB, ontwikkelde een methode om microben te diagnostiseren aan de hand van sera en legde de link tussen Bordetella pertussis en kinkhoest. Naast zijn kennis van de bacteriologie, staat hij ook bekend als een vooruitziend man op vlak van immunologie, auteur van Traité de l’Immunité dans les Maladies Infectieuses (2nd ed., 1939) en tal van andere publicaties.

Bordet was permanent lid van de raad van bestuur van de ULB, voorzitter van tal van congressen Microbiologie en Hygiëne, lid van wetenschappelijke adviesraden en academieën, doctor honoris causa aan universiteiten wereldwijd

Kankercentrum met wereldfaam

Het gebouw van het Jules Bordet Instituut aan de Hallepoort werd ingehuldigd op 21 juni 1939 door koning Leopold III, bezet door het Duitse leger in 1940 en door het Engelse leger na de bevrijding in september 1944. Het Instituut – een ziekenhuis gespecialiseerd in één discipline, namelijk kanker, van preventie, behandeling tot wetenschappelijk onderzoek – was het resultaat van een samenwerking tussen de ULB en het OCMW van Brussel Stad.

In 1948 verhuist het Tumorcentrum – opgericht in 1925 op de site van het Brugmanziekenhuis onder impuls van Dr. Antoine Depage – naar de Hallepoort om zich specifiek op radiotherapie toe te leggen. Onder impuls van professor Albert Claude (Nobelprijs voor Fysiologie en Geneeskunde in 1974) en Dr. Henri Tagnon worden de klinische en onderzoeksafdelingen uitgebreid, waardoor het Instituut zich ontwikkelt tot een kankercentrum met wereldfaam. De oprichting van de nv Vrienden van het Jules Bordet Instituut maakt het mogelijk om via privé fondsenwerving het kankeronderzoek intensief te steunen.

Naar de moderne tijd

Mettertijd komen er nieuwe onderzoekslaboratoria bij, een polikliniek en een dagziekenhuis voor ambulante chemotherapie, en een nieuwe eenheid voor de behandeling door curietherapie en hoge dosissen radio-isotopen. Sinds 1989 hoort het Instituut tot het IRIS-netwerk (Interhospitalière Régionale des Institutions de Soins). Verdere uitbreiding en modernisering was evenwel alleen mogelijk door nieuwbouw buiten het stadscentrum. En dat is nu een feit.

Sinds 15 december 2021 werd het Jules Bordet Instituut, samen met het Erasmusziekenhuis en het Universitair Kinderziekenhuis Koningin Fabiola, ondergebracht onder één koepel, het H.U.B (Hôpital Universitaire de Bruxelles), en vormen deze instellingen het Academisch Ziekenhuis van de ULB (Université Libre de Bruxelles). Meer hierover in volgend nummer.

Bronnen
Jules Bordet Biographie, Nobel Prize
Jules Bordet, Wikipedia
Bordet, geschiedenis, Bordet.be

L’article Comment tout a commencé est apparu en premier sur Hospitals.be.

Twee Roemeense onderzoekers van de Universiteit van Iasi publiceerden een analyse van de doeltreffendheid van de zorgsystemen in 31 Europese landen, meer bepaald over de COVID-19-aanpak van januari 2020 tot januari 2021.

Als methode gebruikten Dan Lupu en Ramona Tiganasu de Data Envelopment Analysis (DEA) waarmee doeltreffendheidsscores voor het zorgsysteem kunnen worden berekend. Ze deelden de onderzoeksperiode op in drie delen: de eerste golf (1^er januari tot 15 juni), een tussenperiode (15 juni tot 1 oktober) en de tweede golf (1^er octobre), et enfin la deuxième vague (du 1^er oktober tot 31 december). Determinerend voor de scores waren 15 indicatoren rond de gezondheidszorg, de gezondheidsstatus, gegevens uit de bevolking en de economie, culturele en sociale indicatoren en overheidsmaatregelen.

West versus oost

De doeltreffendheid van het zorgsysteem kunnen we meten door inputs (COVID-19-infecties, aantal artsen, verpleegkundigen en ziekenhuisbedden, en gezondheidsuitgaven) te vergelijken met outputs (COVID19-overlijdens). In de eerste fase van de pandemie was de ondoeltreffendheid van de zorgsystemen vrij hoog, vooral in de Westerse landen (Italië, België, Spanje, UK).

In de tussenfase en de tweede golf hebben deze landen meer aangepaste maatregelen genomen om hun zorgsysteem efficiënter te maken. Oost-Europese landen daarentegen werd hard getroffen door de inefficiëntie van hun zorgsystemen (Bulgarije, Griekenland, Hongarije, Roemenië).

Algemeen weten we ook dat het aantal COVID-19-infecties en het aantal overlijdens groter was in de tweede golf, enerzijds door de grotere besmettelijkheid van het virus maar ook door het opheffen en/of minder opvolgen van de afstandsmaatregelen.

Drie categorieën

Op basis van de DEA-resultaten konden de Europese landen in drie categorieën van doeltreffendheid worden ingedeeld: hoge (score 0,75-1), gemiddelde (0,50-0,75) en lage ( < <0,50) doeltreffendheid. Alleen Noorwegen had een zeer hoge doeltreffendeid (score = 1).

De grootste groep landen behaalt een hoge doeltreffendheidsscore: Oostenrijk, Kroatië, Cyprus, Tsjechië, Denemarken, Estland, Finland, Ijsland, Ierland, Letland, Luxemburg, Malta, Portugal, Slowakije, Slovenië en Zwitserland. België zit bij de landen met een gemiddelde doeltreffendheidsscore, samen met Bulgarije, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Nederland, Polen, Spanje, Zweden en UK.

Alleen Italië en Roemenië zitten in de laagste categorie; in deze landen kon een kwetsbaarheid worden aangetoond in het gebruik van de middelen versus de noden in het eerste jaar van de pandemie.

Bepalende factoren

Een Tobit regressie-analyse toont de factoren die de grootste invloed hebben op de doeltreffendheid in de verschillende fasen. In de eerste fase van de pandemie waren dat vooral comorbiditeiten, leeftijd en bevolkingsdichtheid. In de tussenperiode werd vooral gewezen naar effectiviteit van de overheidsmaatregelen en afstandsregels. In de tweede golf waren educatie en bevolkingsdichtheid doorslaggevende factoren.

Het is dus duidelijk dat niet alleen factoren die verband houden met gezondheid, de doeltreffendheid van het zorgsysteem bepalen maar dat ook economische, sociale en overheidsalertheid meespelen.

Lupu, D., Tiganasu, R. COVID-19 and the efficiency of health systems in Europe. Health Econ Rev 12, 14 (2022). https://doi.org/10.1186/s13561-022-00358-y. PMID: 35150372; PMCID: PMC8841084.

L’article Une comparaison des systèmes de santé européens est apparu en premier sur Hospitals.be.

Sinds 2008 reikt het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen) het label “Smiley” uit aan bedrijven in de horecasector en aan grootkeukens. In 2013 werd het systeem uitgebreid naar alle sectoren die rechtstreeks voedingsmiddelen aan consumenten leveren, waaronder ziekenhuiskeukens.

U hebt ze misschien al gezien: de groene Smiley-stickers — een wit lachend gezicht met een opgestoken duim op een groene achtergrond — bij de slager, de bakker, in een crèche of in de ziekenhuiskeuken. Maar wat betekenen ze precies?

De voorwaarden

Om een Smiley te krijgen, moeten een aantal maatregelen worden nageleefd die de voedselveiligheid van de aangeboden producten garanderen. Dit gebeurt via autocontrole. Let op: een autocontrolesysteem is verplicht volgens de wet.^[1]

Op de website van het FAVV staat uitgelegd wat autocontrole precies inhoudt: “Bedrijven moeten zichzelf voortdurend controleren op het vlak van hygiëne, naleving van de vereiste temperaturen, bewaartermijnen, en dit in alle fasen van productie, verwerking en verkoop. Ze moeten ook weten waar hun producten (of grondstoffen) zich bevinden. Dat noemen we traceerbaarheid.“ ^[2]

Daarnaast is er ook een meldingsplicht, dat wil zeggen: wanneer een bedrijf vermoedt dat een product dat werd « ingevoerd, geproduceerd, geteeld, gekweekt, bewerkt, gefabriceerd of verhandeld » schade kan toebrengen aan de gezondheid van de consument (mens, plant en dier), moet dit aan het FAVV worden gemeld. Voor het invoeren van zulk autocontrolesysteem werden gidsen uitgewerkt door de beroepsorganisaties.^[3]

Al is autocontrole verplicht, een Smiley is dat niet. Om die te verkrijgen, moet het autocontrolesysteem « met gunstig gevolg doorgelicht zijn (geauditeerd) door een voor de betreffende sector erkende certificeringsinstelling/ keuringsinstelling (OCI). »[2] Elke Smiley heeft een uniek identificatienummer en is 3 jaar geldig. Een lijst met bedrijven die een Smiley hebben, staat aangegeven op de website van het FAVV.[4]

Enkele voorbeelden

In mei kondigde AZ Zeno op haar website aan dat zij het Smileylabel hadden gekregen. [5] De grootkeuken van Ziekenhuis Geel behaalde het label al voor de tweede keer op rij.[6] Beide keukenverantwoordelijken leggen er de nadruk op dat teamwerk onontbeerlijk is om deze hoogste onderscheiding binnen te halen. Bovendien erkent het label niet alleen de veilige bereiding en bewaring van de voedselproducten, de maaltijden moeten ook lekker zijn. Dat dit een dagelijkse zorg is in elke grootkeuken hoeft geen betoog, een continue zorg want onaangekondigde controlebezoeken van het FAVV zijn altijd mogelijk.

AZ Sint-Blasius Dendermonde, AZ Sint-Maarten Mechelen en AZ Groeninge Kortrijk werken al jaren met een Smiley.

L’article La sécurité dans la cuisine de l’hôpital est apparu en premier sur Hospitals.be.

Sarah Ben Messaoud
Advocaat Altea
Erkend specialiste in het administratief recht en het ziekenhuisrecht, Brussel

In een artikel gepubliceerd in juli 2018 had de auteur het over de ontwikkeling van de ziekenhuisnetwerken. Dat was toen een relatief theoretisch aspect dat op de politieke agenda stond met een wetsvoorontwerp dat nog ter discussie lag. De wet werd uiteindelijk aangenomen op 28 februari 2019 (wet die een wijziging inhoudt van de gecoördineerde wet die de gecoördineerde wet van 10 juli 2008 op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen, wat de klinische netwerkvorming tussen ziekenhuizen betrof) en werd van kracht op 7 april 2019. De datum voor de aggregatie van deze nieuwe samenwerkingsvormen werd bepaald op 1 januari 2020. Intussen werden netwerken gevormd: 8 in Wallonië, 3 in Brussel (en niet 4 zoals gepland) en 13 in Vlaanderen. Wat ligt al vast en welke uitdagingen moeten nog worden opgelost?

Ter herinnering: de algemene doelstelling was vrij eenvoudig. Met het oog op een rationalisering van het zorgaanbod moet elk algemeen en universitair ziekenhuis deel uitmaken van een locoregionaal klinisch netwerk met rechtspersoonlijkheid, dat een bepaalde geografische zone moet dekken. Er konden maximaal 25 netwerken worden opgericht: 8 in Wallonië, 13 in Vlaanderen en 4 in Brussel.

De opdrachten van deze netwerken – die handelen via hun eigen bestuursorganen – hebben vooral betrekking op de netwerkstrategie (organisatie en spreiding van het zorgaanbod), de coördinatie van het algemene en gespecialiseerde zorgaanbod en het sluiten van overeenkomsten met referentiecentra voor hooggespecialiseerde zorg.

Het rationaliseringsproject van het zorgaanbod steunt daarbij op een onderscheid tussen enerzijds de algemene zorgopdrachten, d.w.z. de locoregionale zorgopdrachten die in elk ziekenhuis van het locoregionaal klinisch ziekenhuisnetwerk kunnen worden aangeboden, anderzijds de gespecialiseerde zorgopdrachten, d.w.z. de locoregionale zorgopdrachten die niet in elk ziekenhuis van hetzelfde netwerk kunnen worden aangeboden, en ten slotte de supraregionale zorgopdrachten, die niet in elk locoregionaal klinisch ziekenhuisnetwerk kunnen worden aangeboden.

De strategische zorgplanning wordt vastgelegd door de organen van het netwerk. Zij bepalen in welk ziekenhuis welke zorgactiviteit zal worden uitgebouwd. Het is vervolgens het ziekenhuis dat deze strategie op operationeel niveau moet uitvoeren en, overeenkomstig de ziekenhuiswet, blijft elke ziekenhuisbeheerder de eindverantwoordelijke voor de activiteit, onder meer wat de organisatie en de financiële aspecten betreft.

De wet werd aangenomen op 28 februari 2019 (wet tot wijziging van de gecoördineerde wet van 10 juli 2008 op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen, wat betreft de klinische netwerking tussen ziekenhuizen) en trad in werking op 7 april 2019.

De datum voor de erkenning van deze nieuwe samenwerkingsvormen werd vastgelegd op 1 januari 2020. Wat is er sindsdien gebeurd?

Een eerste opening: de gemengde netwerken

Al snel rees de vraag of private en publieke ziekenhuizen samen deel konden uitmaken van één netwerk. De bestuursregels van de publieke ziekenhuizen – onder meer omdat ze een bestuurlijk toezicht door de overheid inhouden – konden de oprichting van dergelijke gemengde netwerken bemoeilijken. De drie gewesten hebben daarom hun regelgeving inzake lokale besturen, en meer bepaald inzake OCMW’s als ziekenhuisbeheerders, aangepast om gemengde netwerken mogelijk te maken en te omkaderen.

Zo werd in Brussel een ordonnantie van 22 oktober 2020 aangenomen die artikel 79 en hoofdstuk XIIbis van de organieke wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn wijzigt. Schematisch gesteld: het toezicht geldt niet voor de beslissingen van het netwerk.

In Wallonië regelt het decreet van 28 november 2019 betreffende de samenwerking tussen ziekenhuizen waarbij een publiekrechtelijke rechtspersoon betrokken is die onderworpen is aan de organieke OCMW-wet van 8 juli 1976, de voorwaarden voor de oprichting van dergelijke gemengde samenwerkingsvormen. In Vlaanderen, waar de publieke ziekenhuizen in een “private” rechtsvorm zijn ondergebracht, moest geen gelijkaardig obstakel worden weggewerkt.

(De vermelding over de erkenning van de bijzondere beroepstitel van ziekenhuisapotheker in 2003 en de erkenningsregeling heeft in feite een andere context en onderstreept vooral hoe specifieke vaardigheden in het ziekenhuis al eerder via regelgeving in de kijker werden gezet.)

Door deze eerste hinderpaal weg te nemen, konden ziekenhuizen, die voor de noodzaak stonden om partners te kiezen, alle mogelijke configuraties overwegen.

Maximaal 25 netwerken kunnen worden opgericht: 8 in Wallonië, 13 in Vlaanderen en 4 in Brussel.

Een tweede opening: het mededingingsrecht

Een tweede moeilijk punt betrof de naleving van het mededingingsrecht. Ziekenhuizen zijn immers ondernemingen in de zin van het mededingingsrecht en zijn dus onderworpen aan de regels inzake concurrentie. Zo is het hen verboden om afspraken te maken die tot doel of tot gevolg hebben de concurrentie te beperken.

Netwerkvorming houdt net een vorm van overleg in – dat is de bedoeling – en dat overleg kan gaan over de verdeling van het zorgaanbod, de harmonisering van supplementen of artsenstatuut, exclusiviteitsmechanismen, doorverwijzingen of prioriteiten in de zorgverlening.

In principe moesten ziekenhuizen, vóór de oprichting van hun netwerk, de toestemming vragen van de Belgische Mededingingsautoriteit, die moet waken over het feit dat de voorgelegde overeenkomsten “de daadwerkelijke mededinging op de Belgische markt of een wezenlijk deel daarvan niet op significante wijze beperken, met name door het creëren of versterken van een machtspositie”.

In een advies van 22 juli 2020 stelde het auditoraat van de Belgische Mededingingsautoriteit dat ziekenhuizen ondernemingen zijn in de zin van het mededingingsrecht en dat de oprichting van een locoregionaal klinisch ziekenhuisnetwerk een relevante wijziging kan meebrengen.

Om dit obstakel weg te nemen, heeft de wetgever bij wet van 29 maart 2021 artikel 2 van de ziekenhuiswet aangepast en bepaald dat “de oprichting van een locoregionaal klinisch ziekenhuisnetwerk, evenals elke latere wijziging van de samenstelling ervan, niet onderworpen is aan de voorafgaande concentratiecontrole”.

In de parlementaire voorbereiding worden verschillende elementen aangehaald die deze uitzondering rechtvaardigen: het verplichte karakter van de netwerken, de beperkte impact op de concurrentie aangezien de sector al sterk gereguleerd is, het feit dat ziekenhuizen een openbare dienstverlening verstrekken met publieke financiering, de geringe onderhandelingsmarge bij de akkoorden aangezien de Koning de lijst van soorten zorgopdrachten moet vastleggen, en ten slotte de therapeutische vrijheid en de vrije keuze van de patiënt.

De wetgever heeft geoordeeld dat deze elementen samen aantonen dat het risico op concurrentievervalsing beperkt is, zodat een voorafgaande controle door de Mededingingsautoriteit niet vereist is.

Al snel rees de vraag of private en publieke ziekenhuizen samen deel konden uitmaken van één netwerk.

Eerste uitdaging: de governance van de netwerken

Hoewel deze obstakels zijn opgeheven en de netwerken zo konden ontstaan, blijven er tal van vragen. Een eerste uitdaging betreft de governance van het netwerk. De wet schetst weliswaar het algemene kader, maar verschillende elementen moeten nog worden ingevuld, onder meer de regels inzake samenstelling en werking van de netwerkmedische raad.

Het is aan de Koning om hiervoor pen te nemen en desgevallend te verwijzen naar of inspiratie te putten uit het koninklijk besluit van 10 augustus 1987 tot vaststelling van de regels betreffende de samenstelling en werking van de medische raad, dat betrekking heeft op de medische raden van de ziekenhuizen.

Op 31 oktober 2019 bracht de Nationale Paritaire Commissie Artsen-Ziekenhuizen hierover een advies uit. Zij raadt aan om het koninklijk besluit van 10 augustus 1987 als basis te nemen en aan te passen aan de netwerken.

In afwachting van een dergelijke regeling voorziet de netwerkwet in de mogelijkheid om de opdrachten van de netwerkmedische raad te laten uitoefenen door een delegatie van de verschillende medische raden van de ziekenhuizen.

Tweede uitdaging: de spreiding van het zorgaanbod

Samen in een netwerk – maar om wat te doen? Dat is uiteraard een kernvraag. Het is op zijn minst bijzonder dat men ziekenhuizen heeft gevraagd om partners te kiezen, terwijl nog niet duidelijk was wat er concreet samen moest worden gerealiseerd.

In zijn algemene beleidsnota, voorgesteld in de Kamer op 28 oktober 2021, gaat de minister van Volksgezondheid in op de klinische netwerking en geeft hij enkele aanwijzingen over de toekomst van de netwerken. Samengevat:

• De ziekenhuisnetwerken zullen worden versterkt om kwaliteitsvolle en efficiënte zorg te leveren, afgestemd op de noden van de bevolking.
• De supraregionale zorgopdrachten zullen wettelijk worden verankerd en geconcretiseerd via programmatie of RIZIV-overeenkomsten.
• De financiering van bepaalde activiteiten zal worden opgetild naar netwerkniveau.

Voor de zorgplanning en bijzondere opdrachten zullen bepaalde behandelingen meer geconcentreerd worden in multidisciplinaire omgevingen om de kwaliteit te verhogen.

Op 16 december 2021 bracht de Federale Raad voor Ziekenhuisvoorzieningen (FRZV) een advies uit over de financiering van de zorgopdrachten op netwerkniveau en over de opdeling van de zorgopdrachten in loco- en supraregionale opdrachten. De Raad herhaalde zijn vraag naar meer duidelijkheid over de doelstellingen van de locoregionale ziekenhuisnetwerken, in gezamenlijkheid te verstrekken door de federale overheid en de gefedereerde entiteiten, om tegenstrijdige verwachtingen te vermijden.

De FRZV vraagt ook een aanpassing van de regelgeving om bestaande hindernissen voor samenwerking tussen ziekenhuizen weg te nemen, in het bijzonder de problematiek van de btw-heffing op samenwerkingsinitiatieven en obstakels in het arbeidsrecht.

De Raad nam nota van de politieke wil om de onderverdeling van zorgopdrachten in supra- en locoregionaal te beperken en om dynamische, evolutieve lijsten vast te leggen. De FRZV stelt voor bijkomende criteria te hanteren voor de keuze tussen loco- en supraregionale zorgopdrachten, onder meer:

• toegankelijkheid/proximaliteit, mobiliteit van patiënten en continuïteit van zorg
• urgentiegraad van ingrepen, belang van de interventietermijn
• kapitaalintensiteit (infrastructuur of duur materiaal)
• omvang en samenstelling van de doelgroep (prevalentie en kritische massa)
• beperkte beschikbaarheid van gespecialiseerd personeel
• frequentie van de ingreep (per patiënt).

Dans l’attente de la réglementation, la loi réseau prévoit la possibilité de choisir de faire exercer les missions du conseil médical du réseau par une délégation des différents conseils médicaux des hôpitaux

De koninklijke besluittekst die de lijst van locoregionale en supraregionale zorgopdrachten vastlegt, is in voorbereiding. Op de lijst van locoregionale opdrachten staan onder andere: de diensten voor medische diagnose en behandeling (index D), voor chirurgische diagnose en behandeling (index C), kindergeneeskunde (index E), materniteit (index M), geriatrie (index G) en behandeling en revalidatie (index Sp). De supraregionale opdrachten omvatten onder meer de dienst besmettelijke ziekten (index L), de neonatologiedienst (NIC), de medisch-technische dienst nucleaire geneeskunde met PET-scan, en het gespecialiseerd zorgprogramma voor pediatrische hemato-oncologie.

Bovendien wordt het criterium van geografische toegankelijkheid gebruikt om de locoregionale zorgopdrachten te verdelen: ze “moeten binnen het ziekenhuisnetwerk worden aangeboden op een manier dat de reistijd, met een gewoon voertuig in normale verkeersomstandigheden op een gemiddelde weekdag, niet meer dan 30 minuten bedraagt voor 90% van de inwoners van de geografische zone die door het netwerk wordt gedekt”. In zijn advies van 21 april 2022 wees de FRZV erop dat dit criterium niet voor alle zorgopdrachten relevant is.

Er wordt een overgangsperiode van 3 jaar voorzien om de netwerken in staat te stellen zich te organiseren om aan dit reistijdcriterium te voldoen. Op het moment van de laatste actualisering van deze bijdrage (08/08/2022) was het ontwerp van koninklijk besluit voor advies overgemaakt aan de afdeling Wetgeving van de Raad van State. De definitieve versie zal met aandacht worden gevolgd.

Een van de vroeg gesignaleerde hinderpalen voor de werking in netwerkverband is de financieringsvraag.

Derde uitdaging: de financiering van de netwerken

Een van de hinderpalen voor de werking in netwerkverband die door de FRZV al vroeg werd benadrukt, is de financiering. Hoewel netwerken een strategische spreiding van het zorgaanbod tussen de instellingen van eenzelfde netwerk veronderstellen – en dus activiteitenglijingen – blijft de BFM-financiering (BMF) voornamelijk gebaseerd op de activiteit van elk ziekenhuis afzonderlijk.

De overheid heeft, zich bewust van dit spanningsveld, de FRZV om advies gevraagd over de financiering van de locoregionale klinische ziekenhuisnetwerken. In een advies van 12 december 2019 formuleerde de Raad verschillende denkpistes. Hij wees onder meer op de onmogelijkheid om de impact van de komende wijzigingen precies in te schatten, vooral bij gebrek aan een uitgewerkt juridisch kader voor de programmatie van de verschillende zorgopdrachten.

De Raad beklemtoonde ook dat de nieuwe verplichtingen opgelegd aan de netwerken – zoals de opdracht van de netwerkhoofdarts – moeten worden gefinancierd. Daarnaast wees hij erop dat het moeilijk is om binnen de huidige, complexe BMF-methodiek financiële incentives voor netwerkwerking in te bouwen en pleitte hij voor een vereenvoudiging van de financieringsregels.

In zijn beleidsnota van 28 oktober 2021 verklaarde de minister van Volksgezondheid: “Overeenkomstig het regeerakkoord zullen we onderzoeken of een deel van de financiering op netwerkniveau kan gebeuren en zullen we de nodige maatregelen nemen. Onze ziekenhuizen moeten zodanig worden gefinancierd dat zij kwaliteitsvolle en duurzame zorg kunnen leveren waarvoor alle patiënten toegang hebben.”

De reflectie over een aangepaste financiering is dus lopende.

In de praktijk

Vandaag zijn alle netwerken opgericht en in de meeste gevallen erkend door de bevoegde overheden.

In Wallonië zijn er acht netwerken:

• Phare, dat CHWAPI, CHR Haute-Senne, Centre Hospitalier de Mouscron en Epicura groepeert.
• Réseau Hospitalier de Charleroi Métropole met het GHDC en de Clinique Notre-Dame de Grâce.
• Het netwerk rond CHU de Liège, CHBA, CHR de la Citadelle, CHR de Huy, Clinique André Renard, CHR de Verviers, Centre Hospitalier de Malmedy en ISOSL Valdor Péri.
• Het netwerk bestaande uit CHU Tivoli, Centres Hospitaliers de Jolimont, CHU Ambroise Paré en CHR Mons-Hainaut.
• Move, dat CHC, Klinik St Josef in Sankt-Vith en St Nikolaus-Hospital in Eupen verenigt.
• HUmani Santé Charleroi Thiérache met als leden CHU Vésale, Centre de Santé des Fagnes en CHU de Charleroi.
• Réseau Hospitalier Namurois met CHR de Namur, CHR Val de Sambre, Clinique Saint-Luc de Bouge en de ziekenhuizen van CHU UCL Namur (sites Dinant, Sainte-Élisabeth en Godinne).
• Vivalia, dat de ziekenhuizen van de Provincie Luxemburg groepeert.

In Vlaanderen zijn er dertien netwerken (stand van zaken op 21/10/2021):

• Ziekenhuisnetwerk E17: AZ Groeninge (Kortrijk), AZ Maria Middelares (Gent), AZ Glorieux (Ronse), AZ Sint-Elisabeth (Zottegem), Sint-Jozefskliniek (Izegem), OLV van Lourdesziekenhuis (Waregem), Sint-Vincentiusziekenhuis (Deinze).
• Netwerk GZA/ZNA, met de ziekenhuizen van GasthuisZusters Antwerpen en ZiekenhuisNetwerk Antwerpen.
• Ziekenhuisnetwerk Gent: UZ Gent, AZ Sint-Lucas Gent, AZ Oudenaarde en AZ Jan Palfijn Gent.
• Netwerk Plexus: RZ Heilig Hart Leuven, RZ Heilig Hart Tienen, AZ Diest en UZ Leuven.
• Netwerk CUROZ: ASZ en OLV Ziekenhuis (Aalst), AZ Sint-Maria (Halle) en UZ Brussel.
• Netwerk Helix: UZ Antwerpen, AZ Klina (Brasschaat), AZ Monica (Deurne), AZ Voorkempen (Malle), AZ Rivierenland (Rumst).
• Netwerk BRIANT: AZ Jan Portaels (Vilvoorde), Imeldaziekenhuis (Bonheiden), Heilig-Hartziekenhuis (Lier), AZ Sint-Maarten (Mechelen).
• Netwerk Zuidwest-Limburg: Jessa Ziekenhuis (Hasselt), Sint-Franciscusziekenhuis (Heusden-Zolder), AZ Vesalius (Tongeren) en Sint-Trudo Ziekenhuis (Sint-Truiden).
• Netwerk Zuidwest-Limburg: Jessa Ziekenhuis (Hasselt), Sint-Franciscusziekenhuis (Heusden-Zolder), AZ Vesalius (Tongeren) en Sint-Trudo Ziekenhuis (Sint-Truiden).
• Ziekenhuisnetwerk TRIaz: AZ Delta (Roeselare, Rumbeke, Menen, Torhout), Sint-Andriesziekenhuis (Tielt) en Jan Ypermanziekenhuis (Ieper).
• Netwerk Noord-Oost Limburg: ZOL (Genk), Noorderhart (Pelt) en Ziekenhuis Maas en Kempen (Maaseik).
• Netwerk MIRA: AZ Lokeren, AZ Nikolaas (Sint-Niklaas) en AZ Sint-Blasius (Dendermonde).
• Ziekenhuisnetwerk Kempen: AZ Sint-Dimpna (Geel), AZ Sint-Elisabeth (Herentals), Heilig-Hartziekenhuis (Mol) en AZ Turnhout.
• Netwerk Regio KOM: AZ Sint-Jan Brugge-Oostende, AZ Damiaan (Oostende), AZ Alma (Eeklo), AZ Sint-Lucas (Assebroek), AZ Zeno (Knokke-Blankenberge), AZ West (Veurne), en de gespecialiseerde ziekenhuizen IMBO Oostende en KEI Oostduinkerke.

En morgen?

In zijn advies van 16 december 2021 stelt de FRZV de volgende fasering voor:

• opstellen van een lijst met zorgprogramma’s waarvan de programmatie prioritair moet worden herzien en waarvoor voldoende wetenschappelijke onderbouwing bestaat
• bevestiging door de minister van de zorgopdrachten die prioritair moeten worden herzien
• advies van de FRZV, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, over de betrokken zorgopdracht
• aanpassing van de programmatie van de betrokken zorgopdracht
• aanpassing van de erkenning voor de betrokken zorgopdracht
• aanpassing van de financiering aan de nieuwe normen.

De meeste actoren hebben dus hun verplichting om deel uit te maken van een netwerk en de structuren op te zetten, vervuld. Het is nu aan de overheid om haar deel van het werk te leveren door de nodige verduidelijkingen aan te brengen zodat de klinische netwerking eindelijk haar volle betekenis kan krijgen.

Een belangrijke stap staat op het punt gezet te worden met de goedkeuring van het koninklijk besluit dat de zorgopdrachten definieert. De volgende stappen worden alvast met belangstelling verwacht.

L’article Les enjeux pour l’avenir des réseaux est apparu en premier sur Hospitals.be.

Naar een grotere grensoverschrijdende mobiliteit van gezondheidswerkers

Om haar opdrachten te blijven vervullen, ziet het ziekenhuis zich geconfronteerd met de noodzaak om zich te ontwikkelen naar een verregaande specialisatie en een ruimer opgevatte multidisciplinariteit, hand in hand met een verdere internationalisering en professionalisering van de zorgverleners. Hoe zit het dan met de wederzijdse erkenning van kwalificaties, zodat de patiëntveiligheid gegarandeerd blijft? We overlopen de belangrijkste uitdagingen en gerealiseerde vooruitgangen op dit vlak.

Het is duidelijk dat de rol van het ziekenhuis evolueert in de richting van een steeds meer gespecialiseerde geneeskunde en een meer multidisciplinaire benadering van de patiënt. De laatste wetswijzigingen liggen duidelijk in lijn met deze evolutie, die erop gericht is de doelstellingen inzake zorgkwaliteit en budgettair evenwicht met elkaar in overeenstemming te brengen.

Een typisch voorbeeld is de oprichting van duurzame netwerkstructuren. In principe moet dit elk ziekenhuis in staat stellen professioneler te worden en zijn middelen – in termen van personeel, uitrusting en technologie – te optimaliseren.

Vooruitgang ja, maar ...

De tendens naar specialisatie en multidisciplinariteit binnen het ziekenhuis vereist een grotere internationale mobiliteit van gezondheidswerkers. Dit is van essentieel belang gezien het tekort aan personeel en mankracht in de sector.

Hoewel op dit gebied de laatste jaren aanzienlijke vooruitgang is geboekt - met name binnen de Europese Unie (EU) – vormt de internationale mobiliteit van gezondheidswerkers nog steeds een echte uitdaging. Het is namelijk belangrijk ervoor te zorgen dat internationale mobiliteit niet ten koste gaat van patiëntveiligheid, en voor de meeste jobs in de gezondheidszorg is een specifieke kwalificatie vereist.

De regels inzake wederzijdse erkenning – tussen de staten – van beroepskwalificaties moeten dus van dien aard zijn dat ze de kwaliteit waarborgen van de opleidingen die aan de beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg worden gegeven. Dit is de echte uitdaging

Binnen de EU heeft de wetgever de rechtszekerheid op dit gebied aanzienlijk vergroot. Als gevolg daarvan is de mobiliteit van gezondheidswerkers een realiteit geworden.

Niettemin bestaat er soms een spanningsveld tussen theorie en praktijk, met name in verband met de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de beginselen van wederzijdse erkenning van kwalificaties en de invraagstelling van de specifieke voorwaarden voor de uitoefening hiervan in elke Lidstaat.

De Europese richtlijn

Om de mobiliteit binnen de interne markt van de EU te bevorderen, heeft de Europese wetgever getracht de kwalificatie-voorwaarden voor de uitoefening van bepaalde gereglementeerde beroepen binnen de Lidstaten te harmoniseren door middel van Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties[1]. ^[1]

De richtlijn ^[2] is van toepassing op alle burgers (of gelijkgestelde personen) van de EU, de andere landen van de Europese Economische Ruimte (EER) (bestaande uit de EU-Lidstaten plus IJsland, Liechtenstein en Noorwegen) en Zwitserland die een gereglementeerd beroep willen uitoefenen – hetzij als zelfstandige, hetzij als werknemer – in een ander land dan dat waar zij hun beroepskwalificaties hebben verworven.

Voor een beperkt aantal beroepen die onder de richtlijn vallen – waaronder verpleegkundigen, fysiotherapeuten en apothekers – voorziet de richtlijn nu in de mogelijkheid voor beroepsbeoefenaren om hun beroepskwalificaties aan te tonen door middel van een Europese beroepskaart (EPC).

Dit instrument is bedoeld om de erkenning van beroepskwalificaties gemakkelijker en sneller te maken door de Lidstaat van oorsprong verschillende stappen in de procedure te laten uitvoeren. De EPC is echter niet verplicht als bewijs van beroepskwalificaties.

Automatische erkenning

Voor bepaalde gereglementeerde beroepen voorziet de richtlijn ook in een stelsel van automatische erkenning van opleidingstitels. Het systeem is gebaseerd op de harmonisatie van de minimumopleidingseisen tussen de Lidstaten.

De harmonisatie is het snelst gegaan in de gezondheidssector. Van de zeven beroepen die onder de richtlijn vallen, behoren er zes tot deze sector: artsen, verantwoordelijk algemeen ziekenverplegers, tandartsen, dierenartsen, verloskundigen en apothekers.

De richtlijn bepaalt bijvoorbeeld dat de medische basisopleiding in alle Lidstaten in totaal ten minste zes studiejaren of 5500 uur theoretisch en praktisch onderwijs omvat, gegeven aan een universiteit of onder toezicht van een universiteit.

Zo kan voortaan elke arts die in een EER-land of in Zwitserland is afgestudeerd, zijn of haar diploma laten erkennen als gelijkwaardig aan het Belgische diploma geneeskunde. De beslissing van NARIC Vlaanderen voor de niveau-erkenning neemt 60 dagen, voor een specifieke erkenning duurt het 120 dagen.

Wanneer de arts zijn diploma door de bevoegde Gemeenschap laat erkennen, stuurt de FOD Volksgezondheid hem automatisch zijn visum^[3]op waarmee hij het beroep mag uitoefenen. Vervolgens moet hij de formaliteiten vervullen voor de inschrijving bij de Orde der artsen.

Verklaring van overeenstemming

In de praktijk verloopt de erkenning echter niet altijd zo automatisch zoals het zou moeten. Er kunnen zich bepaalde moeilijkheden voordoen, met name wanneer de opleidingstitel niet is vermeld in bijlage V van de richtlijn (waarin uitdrukkelijk de opleidingstitels worden vermeld die automatisch moeten worden erkend omdat zij aan de minimumvoorwaarden voldoen).

Een arts die in zijn land van herkomst een bijzondere specialisatie heeft gevolgd, die niet in bijlage V is opgenomen, komt niet in aanmerking voor automatische erkenning van deze titel. Hij moet een door de bevoegde autoriteiten van het land van oorsprong opgesteld conformiteitsattest voorleggen en aantonen dat hij voldoet aan de minimumvoorwaarden inzake theoretische en praktische opleiding die in de richtlijn zijn vastgesteld.

In geval van gegronde twijfel kan de ontvangende Lidstaat de bevoegde autoriteiten van de Lidstaat van oorsprong verzoeken om bevestiging van de echtheid van het diploma en van het feit dat de begunstigde aan alle minimumopleidingseisen van de richtlijn heeft voldaan. Hoewel er nog steeds enkele belemmeringen bestaan voor de vrije uitoefening van een beroep in de gezondheidszorg in een andere Lidstaat, moet de vooruitgang die de laatste jaren op dit gebied is geboekt, worden toegejuicht.

Volgens een recente analyse van Acerta^[4]is het aandeel van buitenlandse werknemers in de Belgische gezondheidszorg de afgelopen zeven jaar met 33% gestegen - een zeer bemoedigend cijfer.

L’article Mobilité transfrontalière : la reconnaissance mutuelle des titres de formation est apparu en premier sur Hospitals.be.

In september 2020 werd een KB gepubliceerd over de ziekenhuisapotheek. Dat betekende een 'verjongingskuur' voor de reglementering die tot dan in voege was, en dateert van 1885. Het ziekenhuislandschap is evenwel onderhevig aan sterke evoluties. De ziekenhuisapothekers hebben dus dit nieuwe KB niet afgewacht om hun beroep en hun activiteiten in het ziekenhuis te doen evolueren en zo hun bijdrage te leveren aan de permanente verbetering van de zorgkwaliteit. De ziekenhuisapotheek is een discipline in volle expansie, die het hoofd moet bieden aan tal van uitdagingen. Kwaliteitsprocedures, essentieel voor een permanente verbetering van de zorgkwaliteit, moeten een optimalisering van de veiligheid, de doeltreffendheid en de traceerbaarheid tot doel hebben. De rol van de apotheker is belangrijk, in nauwe samenwerking met andere professionele zorgverleners en patiënten, en nieuwe uitdagingen bieden zich aan.

Tijdens de COVID-crisis werden de vaardigheden van ziekenhuisapothekers op het gebied van geneesmiddelen- en medisch-materiaalkunde erkend en in de verf gezet door de gezondheidsautoriteiten en politieke verantwoordelijken.

Specifieke competenties

De ziekenhuisapotheker is verantwoordelijk voor de bevoorrading van soms complexe farmaceutische producten, zowel via aankoop als via productie, en draagt bij tot een veilig, efficiënt en rationeel gebruik van geneesmiddelen in de brede zin.

Onder de term geneesmiddelen vallen onder andere: farmaceutische specialiteiten, courante farmaceutische producten, geregistreerde dieetproducten, steriel medisch-chirurgisch materiaal, medische hulpmiddelen (inclusief implanteerbare), producten voor klinische studies, magistrale bereidingen, radiogeneesmiddelen, antiseptica en ontsmettingsmiddelen, medische stalen.

(De vermelding over de erkenning van de bijzondere beroepstitel van ziekenhuisapotheker in 2003 en de erkenningsregeling heeft in feite een andere context en onderstreept vooral hoe specifieke vaardigheden in het ziekenhuis al eerder via regelgeving in de kijker werden gezet.)

Het universitair opleidingsprogramma werd in 2010 en 2013 hervormd naar een opleiding van 3 jaar, waarin de kandidaat-ziekenhuisapotheker wordt opgeleid in alle domeinen van de ziekenhuisfarmacie.

De beperkte toegang tot de opleiding via een selectiewedstrijd (met een jaarlijks maximum van 60 kandidaten) én de groei van de taken gedurende de afgelopen 10 jaar dragen bij aan het huidig tekort aan ziekenhuisapothekers.

Dit tekort, dat gevolgen kan hebben voor de kwaliteit en veiligheid van de farmaceutische zorg, mag niet worden onderschat door de beleidsmakers. De FOD Volksgezondheid zou oplossingen moeten zoeken om tijdelijk de quota met 50% te verhogen om aan de huidige vraag te voldoen.

Beheer van farmaceutische producten

De activiteiten van de ziekenhuisapotheker zijn in de loop der tijd sterk uitgebreid.

Sinds juli 2013 verplicht de wetgeving inzake overheidsopdrachten ziekenhuisapothekers om farmaceutische producten aan te kopen volgens de Europese regels inzake overheidsopdrachten, wat een aanzienlijke administratieve last meebrengt.

De wetgeving inzake klinische studies werd in 2017 herzien (KB van 9/10/2017) en introduceert onder meer de PIC/S-normen, opgesteld door het Pharmaceutical Inspection Co-operation Scheme, om GMP-standaarden te implementeren voor farmaceutische producten.

Deze verplichting werd uitgebreid naar alle steriele bereidingen sinds het KB van 2020. Dat betekent dat vele ziekenhuizen hun bereidingslokalen en procedures moeten herzien.

Ziekenhuisnetwerken beginnen zich te organiseren om bepaalde middelen te delen. Een duidelijke wetgeving hierover wordt verwacht, zodat de mogelijkheden tot samenwerking worden afgebakend. Daarbij moet worden gewaakt dat de toegang tot farmaceutische producten niet in het gedrang komt.

De optimalisering van veiligheid, efficiëntie en traceerbaarheid van het geneesmiddelenproces is een kernopdracht van ziekenhuisapothekers en staat beschreven in het KB van 30/09/2020 over de bereiding en aflevering van geneesmiddelen en het gebruik en de distributie van medische hulpmiddelen in zorginstellingen.

De apotheker speelt eveneens een rol in het circuit van medische hulpmiddelen: selectie van leveranciers, aankoop, opvolging van de aflevering, traceerbaarheid en facturatie van implantaten. Innovaties zoals maatwerk-implantaten, modulaire implantaten en 3D-printing vragen nog meer aandacht.

Accreditatie-instanties hebben in hun evaluatiesystemen eveneens normen opgenomen over het geneesmiddelenproces. Apothekers maken daarom integraal deel uit van certificeringsteams en ontwikkelen samen met zorgteams de nodige procedures en processen.

Om deze uitdagingen aan te gaan, worden in ziekenhuizen tal van initiatieven rond automatisatie en nieuwe technologieën opgezet:

stockbeheer, nominatieve aflevering, productie-robots … Ze bieden een volledige traceerbaarheid die manueel onmogelijk is.

De implementatie vraagt een aangepaste strategie én de steun van het ziekenhuismanagement.

Sinds september 2019 moeten apothekers voldoen aan de wettelijke bepalingen van de Falsified Medicines Directive (FMD). Automatische stockbeheer helpt bij een efficiënt decommissioning-proces en leidt tot een snelle return on investment.

De gecentraliseerde productie van steriele geneesmiddelen – nominatieve bereidingen (cytostatica, parenterale voeding, antibiotica…) of ziekenhuisbereidingen – blijft een hoeksteen van de ziekenhuisfarmacie. De complexiteit van bepaalde therapieën (CAR-T-cellen, vectoren, radiogeenmiddelen…) vereist steeds meer expertise, aangepaste lokalen en strikte procedures.

Ook sterilisatie valt onder de verantwoordelijkheid van de ziekenhuisapotheker (KB 20/09/2020).

Partners in het geneesmiddelenproces

De optimalisering van het geneesmiddelengebruik gebeurt op multidisciplinaire wijze.

Een goed elektronisch voorschrijfsysteem ondersteunt de kwaliteit van voorschriften en toediening. De apotheker helpt bij het parametreren van geneesmiddelen en het optimaliseren van de beslissingsondersteuning.

De samenwerking met klinisch apothekers versterkt bovendien de medicamenteuze zorg tijdens hospitalisatie: medicatiereconciliatie, medicatie-review, advies over toediening, informatie aan de patiënt.

De uitwisseling van informatie met de eerste lijn blijft een uitdaging. Het VIDIS-systeem (Virtual Integrated Drug Information System), opgezet door het RIZIV, moet hierin verbetering brengen, maar er zijn nog obstakels, vooral rond interoperabiliteit.

Een nationale medicatiedatabank, met o.a. SAM-gegevens, dosislimieten, interacties, dosisaanpassingen bij nierinsufficiëntie enz., wordt door alle apothekers verwacht.

De evolutie naar ambulante zorg brengt nieuwe taken mee: IV-antibiotica, bepaalde chemotherapieën of parentale voeding voor patiënten in hospitalisatie-à-domicile (HAD).

Het aantal geneesmiddelen dat uitsluitend door ziekenhuizen mag worden afgeleverd stijgt voortdurend (orale chemotherapie, PMA-medicatie, biologische producten, weesgeneesmiddelen…). Daarom openen ziekenhuizen specifieke afhaalpunten aan de ziekenhuisapotheek, gekoppeld aan adviesmomenten en educatie voor patiënten.

Deze complexe afleveringen vragen extra personeel en infrastructuur, wat volgens de auteurs een gepaste financiële valorisering vereist.

Een belangrijke maar vaak ondergewaardeerde rol

De uitbreiding van taken en verantwoordelijkheden werd niet gevolgd door een herziening van de personeelsnormen (KB van 4/03/1991). Een actualisatie door de overheid is noodzakelijk om apothekers toe te laten hun opdrachten volledig en kwaliteitsvol uit te voeren.

Ziekenhuisapotheek is een snelgroeiend vakgebied dat met talrijke uitdagingen te maken heeft. Kwaliteitsinitiatieven, essentieel voor de continue verbetering van de zorg, moeten gericht zijn op het optimaliseren van veiligheid, efficiëntie en traceerbaarheid. De apotheker speelt hierin een cruciale rol en werkt nauw samen met andere zorgprofessionals en de patiënt.

De ziekenhuisfarmacie vertegenwoordigt 15–20% van de financiële stromen van een ziekenhuis. De ziekenhuisapotheker speelt hierin een soms ondankbare maar cruciale controletaak: correcte facturatie, indicatiecontrole, naleving van terugbetalingscriteria, beheer van akkoordverklaringen voor geneesmiddelen en implantaten.

De trage digitalisering en het gebrek aan system-to-system-koppelingen maken dit werk bijzonder complex en tijdrovend.

• Wet van 16/06/2006 betreffende overheidsopdrachten
• KB van 09/10/2017 betreffende klinische studies
• KB van 20/09/2020 betreffende bereiding en aflevering van geneesmiddelen en gebruik/distributie van medische hulpmiddelen
• Hecq JD, Byule F. Pharmacie hospitalière en Belgique: 65 ans d’histoire. Journal de pharmacie de Belgique 2018; 100: 6–10

L’article La pharmacie hospitalière est apparu en premier sur Hospitals.be.