Het duurzaam ziekenhuis komt eraan op volle toeren en daarop kunnen we ons alleen verheugen. De ziekenhuissector is lang achterop gebleven, tussen gebrek aan middelen, tekort aan expertise en het ontbreken van prioriteit voor de uitdagingen. Terwijl die uitdagingen belangrijk zijn: in Frankrijk heeft de vereniging "The Shift Project" berekent dat de gezondheidssector verantwoordelijk is voor 8% van de totale nationale broeikasgasuitstoot. De uitstoot per onderdeel wordt gedetailleerd: energie en medische gassen (13%), geneesmiddelen (29%), medical devices (21%), voeding (11%), transport van patiënten, bezoekers en personeel (13%), afval en diensten (5%) en vaste activa – gebouwen (8%).

Gevraagd: expertise

De transformatie naar "groene" ziekenhuizen gaat samen met bewustwording van verbruik en uitstoot. In dit opzicht is de toe-eigening van de context en de ambities door de ziekenhuisteams merkwaardig. Het aantal interne cellen samengesteld uit artsen, verpleegkundigen en alle ziekenhuisberoepen die concreet werken om onze ecologische voetafdruk te verminderen, is niet meer te tellen. Onder andere afval triëren en verminderen, mobiliteitsgewoonten wijzigen, energieverbruik matigen en verlichtingsstrategieën staan in de meeste Belgische ziekenhuizen op het programma.

Een transformatie kan niet slagen, of zelfs niet opgestart worden, als de expertise ontbreekt. Ook daar blijven de ziekenhuizen niet bij de pakken zitten. Nieuwe profielen ontstaan terwijl universiteiten en hogescholen vormingsprogramma's opzetten opdat de reeds bestaande teams de nodige expertise zouden verwerven. . De ondernemingen, leveranciers van de ziekenhuizen, passen zich ook aan. De ziekenhuizen includeren steeds vaker duurzaamheidscriteria in hun aankoopprocessen. De ondernemingen zien hierin ook hun voordeel. Zo voorspellen economisten een belangrijke toename van de opdrachten voor leveringen en diensten voor het duurzame ziekenhuis: meer dan 6% per jaar in de Verenigde Staten, bijvoorbeeld, en dat is heel wat meer dan de economische groei.

Gevraagd: financiële middelen

De uitdaging blijft niettemin heel groot. Terwijl de ziekenhuisfinanciën leeggelopen uit de COVIDcrisis kwamen en de kosten voor energie, water en afvalverwerking de pan uit swingen, blijft de vraag naar de financiering van onze transformatie onbeantwoord. Een deel betreft uiteraard de evolutie van de infrastructuren waarvoor de gewesten vandaag een stap vooruitzetten. De transformatie van het dagelijkse leven, met zijn gevolgen voor het operationele budget van het ziekenhuis, zal besparingen opleveren … na een investeringsfase waaraan vaak niet zal kunnen worden voldaan. De opstartkost van nieuwe technologieën beperkt nog te vaak het in de praktijk brengen van goede ideeën.

De doelstellingen zijn nochtans ambitieus, op maat van de klimaatuitdagingen. In haar rapport detailleert het Franse team van "The Shift project" het scenario van een vermindering van meer dan 80% van de broeikasgasuitstoot tegen 2050. Om dat te bereiken zullen alle onderdelen van de uitstoot moeten bijdragen.

In dit nummer stellen we u een reeks initiatieven voor die in Belgische ziekenhuizen lopen om een antwoord te bieden op de uitdaging van duurzaam ziekenhuis, een duizelingwekkende en veelzijdige uitdaging. Met als doel in het achterhoofd, uit te komen bij ziekenhuizen die de patiënten behandelen zonder door hun activiteiten milieuschade toe te brengen.

Veel leesgenot en een fijne zomer!

L’article L’hôpital durable, défi vertigineux et foisonnant est apparu en premier sur Hospitals.be.

Het Britse gezondheidssysteem wordt regelmatig zijn lage toegankelijkheid verweten. De wachttijden die aan patiënten voor behandelingen worden opgelegd, zijn er lang tot zeer lang. Het NHS, het openbare gezondheidssysteem in het Verenigd Koninkrijk, meet deze wachttijden regelmatig en de laatste gegevens zijn zorgwekkend.

Men schat dat meer dan 7 miljoen burgers op geprogrammeerde zorg wachten van wie 40% langer dan 4 maanden. De stijgende wachttijden aan de overkant van het Kanaal gaan gepaard met een significante daling van het aantal patiënten dat door het NHS wordt behandeld: -10% spoedopnames, -8% geprogrammeerde opnames en -4% ambulante zorg

NHS England monthly referral to treatment (RTT) data January 2022

Belgische situatie

In België is de vaststelling veel moeilijker te doen, omdat gegevens niet regelmatig en structureel worden verzameld. Ons land werd lange tijd beschouwd als model wat toegankelijkheid betreft met korte wachttijden. In die mate zelfs dat we in het verleden Britse patiënten hebben opgevangen! Deze vaststelling lijkt niettemin genuanceerd te moeten worden.

Verontrustende signalen wijzen op een verlenging van de wachttijden, met pieken voor bepaalde gekende sectoren. Beeldvormingsonderzoeken, zoals bijvoorbeeld MRI, worden uitgesteld wegens een tekort aan technologen en de beperking van zwaar materieel.

Vertragingen nemen toe

Verontrustende signalen wijzen op een verlenging van de wachttijden, met pieken voor bepaalde gekende sectoren. Beeldvormingsonderzoeken, zoals bijvoorbeeld MRI, worden uitgesteld wegens een tekort aan technologen en de beperking van zwaar materieel. Toegang tot de raadplegingen oogheelkunde of huidzieken zijn reeds sinds lang synoniem voor belangrijke wachttijden in tal van ziekenhuizen in ons land. Andere specialiteiten gaan dezelfde kant op, zoals recent nog orthodontie.

Oplossingen om de wachttijden te verkorten zijn veelzijdig en lijken vaak op matroesjka's. Het aantal zorgverleners verhogen veronderstelt dat we een oplossing vinden voor de vraag naar de aantrekkelijkheid in de breedste zin van deze beroepen, dat we een duidelijke keuze maken betreffende de beperkingen die nu nog gelden rond studietoegang, dat de verdeling tussen zorgverlening in en buiten het ziekenhuis wordt uitgeklaard met duidelijkheid omtrent de procedures, …

Ondubbelzinnige indicatoren

«Meten is weten» aldus het bekende gezegde, dat jammer genoeg ontbreekt in het debat over de vraag naar de wachttijden in België. In het recentste rapport van de OECD over het onderwerp, gepubliceerd in mei 2020, staat niets over België, terwijl in de meeste buurlanden wordt gemeten (Frankrijk, Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië en Zwitserland).

Het pleidooi is helder: we moeten zo snel mogelijk ondubbelzinnige indicatoren hebben, op de juiste manier gesegmenteerd (per specialiteit, per zorggebied), met een regelmatige update, om de basisoorzaken zo doeltreffend mogelijk aan te pakken en de vooruitgang te meten. Opdat we verder zouden kunnen genieten van een zorgsysteem met de grootste toegankelijkheid.

Het KCE vermeldt wel in lopende studies het voorstel voor een monitoringsysteem van de wachttijden in België, met focus op het ziekenhuis maar tot nu toe zonder verspreiding van resultaten.

In onze ziekenhuisbarometer, gerealiseerd in 2021, laat de dimensie, geëvalueerd als minder bevredigend, er nochtans weinig twijfel over bestaan: "De wachttijden om een afspraak te verkrijgen, zijn kort." Slechts 33% van de ondervraagden was het eens met deze bewering.

Het pleidooi is helder: we moeten zo snel mogelijk ondubbelzinnige indicatoren hebben, op de juiste manier gesegmenteerd (per specialiteit, per zorggebied), met een regelmatige update, om de basisoorzaken zo doeltreffend mogelijk aan te pakken en de vooruitgang te meten. Opdat we verder zouden kunnen genieten van een zorgsysteem met de grootste toegankelijkheid.

L’article Mesurer les délais d’attente : une nécessité est apparu en premier sur Hospitals.be.

De CO2 -voetafdruk van de gezondheidssector vertegenwoordigt 4,4% van de netto-uitstoot aan broeikasgassen wereldwijd! In het recentste rapport van de Europese organisatie Health Care Without Harm staat dat 71% van deze uitstoot hoofdzakelijk afkomstig is van de toeleveringsketen van de gezondheidssector.

Als de gezondheidszorg een land was, zou zij de vijfde grootste uitstoter ter wereld zijn. ^[1]

De Belgische ziekenhuissector neemt haar verantwoordelijkheid en over het hele grondgebied schieten initiatieven uit de grond om de milieubescherming in de praktijk te verbeteren.

Onze instellingen lanceren lokale acties door het invoeren van goede praktijken op het terrein, maar denken ook mee op een globaler vlak, door in te gaan op oproepen voor Europese projecten of deel te nemen aan R&D-studies van de universiteiten.

Ecologische transitie: een duwtje in de rug…

Europese of regionale subsidies en projectoproepen zijn onmisbaar om de ecologische transitie van een ziekenhuis op te starten. Zonder deze hulp wordt het moeilijk om eigen budgetten aan te wenden voor dit soort projecten.

De minimis-regel beperkt echter de overheidssteun toegekend aan een instelling, op basis van de drie vorige jaren. Bepaalde ecologische ideeën worden zo aan de kant geschoven omdat ze niet in aanmerking komen voor financiële steun, die nochtans essentieel is voor hun uitvoering.

Er bestaan alternatieven, bepaalde partners moedigen instellingen aan in hun transitie door het voorstellen van een solidair partnerschap.

… maar nog een aantal hindernissen

Tegelijkertijd blijven belemmeringen bestaan om snel en op grote schaal een echte ecologische transitie door te voeren:

• de moeilijkheid om een circulaire economie te organiseren, het merendeel van onze organisaties werkt met leveranciers van grote internationale maar weinig flexibele bedrijven;
• de onmogelijkheid voor ziekenhuizen met een vzw-statuut om toegang te hebben tot fiscale voordelen en recuperatie van de btw, onder andere op vlak van zachte mobiliteit (elektrische wagens en fietsen, leasing fietsen…);
• de zeer restrictieve criteria om in aanmerking te komen voor bepaalde projectoproepen en de afwezigheid van een alternatieve piste.

Een positieve spiraal starten

Een aantal collega's heeft reeds de volgende stap gezet door zich in te schrijven voor een MVO-traject (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen), een combinatie van ecologische en sociale dimensies in eenzelfde transitie-inspanning.

"MVO is de verantwoordelijkheid van bedrijven voor het effect dat ze op de samenleving hebben. Het is een proces van continue verbetering waarbinnen o nd e r ne m i ng e n o p v r ij w i l l i g e, systematische en consistente wijze sociale, ecologische en economische kwesties in hun globaal bedrijfsbeheer integreren." ^[2]

Een methode om deze stap in de vooruitgang te begeleiden is de theorie van de donut. Dit is een economisch model dat een inclusief en duurzaam alternatief voorstelt voor het eenvoudige streven naar profijt, door de limiet van het sociale plafond (instaan voor de ontwikkeling van iedereen) en de limiet van het milieuplafond (herstel van de hulpbronnen) te integreren.

Wat is de plaats van de ziekenhuissector in dit traject?

Door bij te dragen tot respect voor de omgeving en het individu, ondersteunen de ziekenhuizen op een deugdzame manier hun hoofdmissie, namelijk de opvang van patiënten. Ze stellen zich tegelijkertijd open naar buiten en worden een volwaardige maatschappelijke partner. Om ons daarbij te helpen, zouden de ziekenhuismissies in de toekomst moeten evolueren en ook het aspect preventie omvatten.

Door bij te dragen tot respect voor de omgeving en het individu, ondersteunen de ziekenhuizen op een deugdzame manier hun hoofdmissie, namelijk de opvang van patiënten. Ze stellen zich tegelijkertijd open naar buiten en worden een volwaardige maatschappelijke partner. Om ons daarbij te helpen, zouden de ziekenhuismissies in de toekomst moeten evolueren en ook het aspect preventie omvatten.

^[1] Rapport Health Care Without Harm, 2019
^[2] Responsabilité sociétale des entreprises Belgium.be

L’article Sommes-nous vraiment responsables ? est apparu en premier sur Hospitals.be.

De resultaten van de MAHA-analyse 2022 bevestigen het: sterke tegenwinden waaien in de ziekenhuizen. Deze winden, afkomstig van nog niet geheelde wonden van de COVID-19-crisis en van hogere energie- en salariskosten, verzwakken de al wankelende financiële toestand.

De mistral [krachtige en koude wind over het noorden van de Middellandse zee] van de schaarsten blaast over het ziekenhuis. Schaarste aan personeel in de eerste plaats. De Belfius-studie is sprekend: op nationaal niveau is er een tekort van meer dan 4500 collega's, met als gevolg dat vaker een beroep wordt gedaan op interims en meer absenteïsme, meer dan gemiddeld in andere sectoren. De vortex [wervelwind rond de polen] steekt zelfs de kop op wanneer dit tekort uitmondt in meer zorguitstel (sluiten van zorgeenheden, beperking van de openingsuren).

Geen mistral zonder tramontane [koude, droge en krachtige wind over Catalonië en de Languedoc]: al is de personeelsschaarste veruit de belangrijkste bekommernis van tal van zorgprofessionals, andere schaarsten doemen eveneens op. Zoals de geneesmiddelenschaarste (gemiddeld ontbreken meer dan 200 referentiegeneesmiddelen dagelijks in België) of de bevoorradingsschaarste aan grondstoffen, en bijgevolg aan goederen en uitrustingen (laattijdige leveringen, hogere prijzen).

Hoop is namelijk gevestigd in een aanzienlijke investering in onderwijs en opleiding nodigt uit tot het samen zoeken naar oplossingen die duurzaam en gedefinieerd zijn, en volledig geïmplementeerd worden

Werken aan oplossingen

Wind is gelukkig een constante beweging: na een periode waarin de koude en zware lucht daalt, volgt altijd een periode waarin de lucht opwarmt en stijgt. Deze metafoor nodigt uit tot het samen zoeken naar oplossingen die duurzaam en gedefinieerd zijn, en volledig geïmplementeerd worden. In haar jaarrapport over de evolutie van het verpleegpersoneel, vat de Wereldgezondheidsorganisatie de krachtlijnen van de oplossing helder samen: "Investing in education, jobs and leadership". Investing in education, jobs and leadership ».

Hoop is namelijk gevestigd in een aanzienlijke investering in onderwijs en opleiding. Deze investering moet het mogelijk maken om in de bestaande zorgketens meer studenten aan te trekken, evenals nieuwe vormingsprogramma's te ontwikkelen die aan de ziekenhuisevolutie beantwoorden. De aantrekkelijkheid van de voorgestelde functies moet gepaard gaan met betere arbeidsvoorwaarden. In dit kader moet de hervorming van de ziekenhuisfinanciering zich absoluut buigen over de aangepaste middelen opdat het ziekenhuis deze missies kan volbrengen. Tot slot heeft het ziekenhuis ook de gelegenheid om zijn organisatie te verbeteren door de governance aan te passen, weldoordacht te innoveren, en een hedendaags en realistisch zorgaanbod te ontwikkelen.

Terwijl ik u verder dit nieuwe nummer laat ontdekken, kan ik niet nalaten u een uitstekend 2023 te wensen. Moge de zephyr [warme, zachte en aangename wind] waaien!

L’article Pénuries : l’hôpital entre mistral et tramontane est apparu en premier sur Hospitals.be.

Marie Loriaux
Beheerder Hospitals.be

Ai aan onze zijde : Voor dit nummer gewijd aan gezondheidsinnovatie kozen we voor een voorwoord dat voor 100% met behulp van artificiële intelligentie (AI) is geschreven (Franse versie). Het resultaat is verbluffend, net als de dynamiek van de start-ups die je in het magazine (her)ontdekt. Veel leesgenot!

Innovatie vormt de kern van de ziekenhuisrevolutie en brengt de gezondheidszorgsector in een nieuw tijdperk. Onze instellingen moeten het hoofd bieden aan aanzienlijke uitdagingen en tegelijkertijd profiteren van grote technologische kansen.

Veel uitdagingen…

Innovatie is duur. Belgische ziekenhuizen moeten massaal investeren in nieuwe technologieën en infrastructuur om aan de top te blijven. Deze investeringen omvatten de aanschaf van geavanceerde medische apparatuur, de ontwikkeling van gespecialiseerde software, en de voortdurende opleiding van het personeel. Financiering blijft een netelig vraagstuk, waardoor overheidssubsidies, privépartners en Europese financieringsprogramma's nodig zijn om te overleven.

Een van de grootste uitdagingen is de interoperabiliteit van systemen. Ziekenhuizen maken vaak gebruik van uiteenlopende IT-systemen die moeilijk met elkaar communiceren. Deze fragmentatie bemoeilijkt het delen van cruciale informatie tussen diensten en instellingen. Opdat innovatie vruchten zou afwerpen, is het absoluut noodzakelijk om gemeenschappelijke normen en geïntegreerde platformen te ontwikkelen die de uitwisseling van medische gegevens vergemakkelijken.

De bescherming van patiëntgegevens is een verplichting en een prioriteit. Nu de hoeveelheid verzamelde en gedeelde gegevens toeneemt, is het garanderen van de veiligheid en vertrouwelijkheid ervan een constante uitdaging. Ziekenhuizen moeten aan strikte regels voldoen en tegelijkertijd technologische oplossingen inzetten die cyberaanvallen en datalekken voorkomen. Dit vereist investeringen in robuuste beveiligingssystemen en voortdurende waakzaamheid.

…en geweldige opportuniteiten

AI en machinaal leren bieden ongekende mogelijkheden om de medische diagnose te verbeteren. Geavanceerde algoritmen kunnen medische beelden analyseren, afwijkingen identificeren en voorlopige diagnoses stellen met indrukwekkende nauwkeurigheid. Met deze hulpmiddelen kunnen artsen tijd besparen en de nauwkeurigheid van hun diagnoses verbeteren, wat leidt tot effectievere behandelingen.

Het delen van gegevens tussen verschillende ziekenhuizen en gezondheidsdiensten kan een revolutie teweegbrengen in de manier waarop zorg wordt verleend. Met platformen voor het delen van gegevens kunnen artsen snel toegang krijgen tot de volledige medische voorgeschiedenis van een patiënt, waardoor de zorgcontinuïteit verbetert en het risico op medische fouten vermindert. Het vergemakkelijkt ook medische research, waardoor de analyse van grote hoeveelheden gegevens mogelijk wordt om trends en therapeutische innovaties te identificeren.

Technologische innovatie biedt ook geavanceerde tools voor het schrijven van documenten. Tekstverwerkingssystemen geïntegreerd in AI kunnen zorgprofessionals helpen bij het opstellen van rapporten, voorschriften en opvolgnota's. Dit vermindert de administratieve last voor de arts, waardoor die meer tijd aan patiënten kan besteden. Bovendien kunnen deze hulpmiddelen de nauwkeurigheid en consistentie van medische documenten garanderen, wat essentieel is voor optimale zorg.

Gefaciliteerde partnerschappen

Belgische ziekenhuizen gaan steeds vaker partnerschappen aan met start-ups en technologiebedrijven om samen innovatieve oplossingen te ontwikkelen. Op niveau van het Belgische ecosysteem zijn er ook initiatieven gericht op het versterken van de coördinatie tussen ziekenhuizen, eerstelijnszorg en gemeenschapsdiensten. Deze verbindingen zijn essentieel voor het creëren van een meer samenhangend en veerkrachtig gezondheidszorgsysteem.

Een veelbelovende toekomst

Samengevat bevinden de Belgische ziekenhuizen zich op een kruispunt. Innovatie is de sleutel tot het voldoen aan de gezondheidsbehoeften van morgen en het verbeteren van de zorgkwaliteit voor iedereen. Door obstakels te overwinnen en opportuniteiten te benutten, kunnen we een toekomst opbouwen waarin onze ziekenhuizen niet alleen behandelplaatsen zijn, maar ook centra van uitmuntendheid en innovatie.

L’article Santé et innovation: le futur belge est apparu en premier sur Hospitals.be.

Een blik in de achteruitkijkspiegel werpen, betekent de ogen openen voor een ziekenhuis dat sinds 18 maanden niet meer hetzelfde is. COVID-19 heeft een enorme druk op onze sector gelegd. De ziekenhuizen werden geconfronteerd met de massale toestroom van patiënten die door het virus waren getroffen. Alles raakte ontregeld in enkele dagen tijd: diagnose en behandeling van andere ziekten, beschikbaarheid van zorgprofessionals, logistieke bevoorradingsketen, financiering van het gezondheidszorgsysteem en de perceptie van de bevolking ten aanzien van onze sector.

Op deze plotse ontregelingen hebben de actoren van het ziekenhuislandschap geantwoord met een ongeëvenaard moed en een vindingrijkheid zonder grenzen. Een fysieke consultatie geannuleerd? Laten we overschakelen op teleconsultatie! Een verzadigde capaciteit op intensieve zorgen? Laten we nieuwe zorgafdelingen openen dankzij collega’s die zich herorganiseren! Geen mondmaskers meer? Laten we een nieuw sterilisatieprotocol ontwikkelen! Een drastische vermindering van de ziekenhuisfinanciering? Laten we een systeem van uitzonderlijke interventies opzetten!

De vraag blijft onopgelost: hoe van voorlopig naar permanent gaan?

Die voorlopige antwoorden, hoe mooi en innoverend ook, kunnen niet als bij toverslag worden omgezet in definitieve oplossingen. Het project is gigantisch groot. Hoe digitalisering op een harmonieuze manier integreren, zonder patiënten aan de kant te laten staan, noch onze ziel te verkopen aan de internetgiganten? Hoe opnieuw zin geven aan onze teams en hoe nieuwe roepingen creëren? Hoe degelijke bevoorradingsketens opnieuw opstarten? Hoe een financieringsmodel herdefiniëren dat meer oog heeft voor kwaliteit en toegankelijkheid en minder voor zorgconsumptie per eenheid?

De toekomst is een lang verleden

Het aanbrengen van antwoorden, zelfs onvolmaakte, vereist dat iedereen een stap in de richting van de andere zet om hem beter te begrijpen. We kunnen veel leren uit onze ziekenhuisgeschiedenis, evenals uit die van de buren. Laten we inspiratie vinden in onze successen, in die van anderen, om het ziekenhuis van de toekomst te bouwen. Om niet stil te staan bij deze slogan, hoe verleidelijk ook, hebben we de eerste barometer van Hospitals.be gelanceerd.

In dit nummer vindt u wat we eruit kunnen leren, en dat zijn evenveel uitnodigingen voor de toekomst. Een voorbeeld? Hoe kunnen we wachttijden vermijden, terwijl van het ziekenhuis geografische toegankelijkheid wordt verwacht? Heel wat ons omringende landen hebben zich vastgereden in die opdracht …

Uit onze wendbaarheid en ons vermogen om te innoveren zullen de kwaliteit en de snelheid van onze antwoorden voortkomen. Zodat het ziekenhuis die geruststellende lichtbron blijft die men van ver ziet branden, dag en nacht, in weer en wind. Zodat, zoals Giuseppe Tomasi di Lampedusa schreef, “alles moet veranderen opdat niets verandert”.

^[1] De Italiaanse auteur en aristocraat Giuseppe Tomasi, prins van Lampedusa, hertog van Palma, baron van Montechiaro en della Torretta, grande di Spagna, geboren op 23 december 1896 in Palermo (Sicilië) en overleden op 23 juli 1957 in Rome, schreef één roman, 'Il Gattopardo', vertaald in het Nederlands als 'De tijgerkat'.

L’article Il faut que tout change pour que rien ne change est apparu en premier sur Hospitals.be.