L’article Amma Assurances est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article Binding site est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article Delabie est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article Condair est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article Salon soins et Santé 2025 est apparu en premier sur Hospitals.be.

L’article FCSD est apparu en premier sur Hospitals.be.

Hoe kan het personeelsverlies doeltreffend worden verminderd?

De FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu heeft via drie rapporten gegevens gepubliceerd over de prevalentie van pathologieën, de herkomst van patiënten en de verdeling van de verblijven per ziekenhuis en ziekenhuisnetwerk in 2022.
Het doel is zorgverleners te helpen de zorgnoden beter te begrijpen en het zorgsysteem efficiënter te maken.

Prevalentie van pathologieën in een ziekenhuis

Om het aantal ziekenhuisverblijven te bepalen worden patiënten op basis van hun hoofddiagnose ingedeeld in 25 MDC’s (Medical Diagnostic Categories), gebaseerd op een orgaansysteem of etiologie, meestal gekoppeld aan een medische specialiteit.
De top 3 van de meest voorkomende MDC’s in klassieke hospitalisatie is :

• aandoeningen van het bewegingsapparaat en bindweefsel (14,38%)
• hart- en vaatstelsel (11,21%)
• spijsverteringsstelsel (10,2%)

In daghospitalisatie zijn de meest voorkomende pathologieën :

• maligne aandoeningen, chemo- en radiotherapie (22,84%)
• revalidatie, nazorg en andere factoren die de gezondheid beïnvloeden (19,23%)
• spijsverteringsstelsel (12,15%)

Een tweede classificatie is gebaseerd op de APR-DRG’s (All Patient Refined Diagnosis Related Groups), een verfijning van de MDC’s waarbij gebruik wordt gemaakt van vergelijkbare klinische patiëntenprofielen en gelijkaardige zorgprofielen.
De meest voorkomende chirurgische APR-DRG in klassieke hospitalisatie is :

• percutane procedure op het hart zonder acuut myocardinfarct (4,87%)

Voor de medische APR-DRG’s :

• vaginale bevalling (7,66%)

In daghospitalisatie :

• chirurgisch : ingreep aan oog en orbita (24,82%)
• medisch : chemotherapie (29,12%)

Het meest gedetailleerde niveau is terug te vinden in het aantal ziekenhuisverblijven ingedeeld per ICD-diagnose, een internationaal classificatiesysteem voor klinische diagnosen.
Hier staan slaapstoornissen bovenaan de top 10 in klassieke hospitalisatie (4,44%), terwijl contact voor nazorg en medische zorg domineert in daghospitalisatie (21,67%).

Herkomst van de patiënten

Een tweede gepubliceerd rapport onderzoekt de herkomst van de patiënten die in 2022 werden opgenomen in algemene ziekenhuizen.
De gegevens worden opgedeeld volgens het type verblijf (klassieke hospitalisatie of daghospitalisatie), maar ook per leeftijdscategorie en woonplaats van de patiënt.

Er werden meer dan 5 miljoen verblijven geregistreerd, waarbij het aantal daghospitalisaties tweemaal zo hoog ligt als het aantal klassieke hospitalisaties.
Zoals verwacht stijgt het aantal verblijven aanzienlijk met de leeftijd van de patiënt.

Verblijven per ziekenhuis (of netwerk)

Het derde rapport analyseert het marktaandeel van de ziekenhuizen en ziekenhuisnetwerken per woonplaatsgemeente van de patiënt en per leeftijdsgroep.

Voorbeeld :
In de gemeente 2000 Antwerpen verbleef de meerderheid van de patiënten : 2000 Anvers, la majorité des patients ont séjourné :

• in klassieke hospitalisatie : 63,7 % in het netwerk Ziekenhuis aan de Stroom (ZNA et GZA)
• in daghospitalisatie : 63,1 % in datzelfde netwerk
  Daarop volgden :
• 30,8 % (klassiek) en 31,4 % (dag) in het ziekenhuisnetwerk Helix (UZA, AZ Rivierenland, Voorkempen, Monica et Klina)

U kunt alle gedetailleerde cijfers raadplegen via :
https://www.health.belgium.be/nl/news/kerncijfers-algemeneziekenhuizen

L’article Qui séjourne dans votre hôpital et pourquoi ? est apparu en premier sur Hospitals.be.

Het tekort aan gezondheidspersoneel is een wereldwijd probleem. In totaal zouden er 5,9 miljoen verpleegkundigen en 4,3 miljoen artsen te weinig zijn. Als belangrijkste oorzaken wordt verwezen naar de COVID 19-pandemie en de moeilijkheid om jonge mensen voor de job aan te trekken.

Nederlandse en Belgische auteurs voerden een systematische literatuurreview uit (2012 tot juli 2022) naar interventies die de uitval van personeel (meer bepaald artsen en verpleegkundigen) binnen het ziekenhuis beperken. Hiervoor kregen ze via het project METEOR (MenTal HEalth: fOcus on Retention of healtcare workers) Europese funding.

Selectie en thema's

Drie elektronische databases werden uitgepluisd met focus op interventies om zorgpersoneel aan boord te houden. De selectie was streng, want op basis van 5117 artikels gevonden in de literatuur werden er slechts 55 weerhouden voor inclusie in de systematische review: 85,5% waren kwantitatieve onderzoeken, 9% kwalitatieve onderzoeken en 9% gemengde studies. 46 studies betroffen verpleegkundigen, 4 artsen, 2 beide, en 4 andere gezondheidswerkers. De meeste studies werden gevoerd in de VS (43,6%) of Azië (27,3%).

De interventies werden opgedeeld in verschillende thema's, waaronder onboarding, overgangsprogramma naar andere eenheid, omgaan met stress, sociale ondersteuning, extra personeel inzetten, omgaan met de eisen van de patiëntzorg, werkrelaties, carrièremogelijkheden en technologische innovaties.

Aan boord houden

De overgang van de verpleegschool naar de klinische praktijk is voor veel pas afgestudeerden een grote stap. Een goed geïnstrueerde begeleider/mentor in het ziekenhuis die veel ondersteuning geeft, kan wel degelijk een verschil maken.

Een jaarprogramma om personeel te behouden met het sturen van gepersonaliseerde boodschappen, het publiceren van succesverhalen in een newsletter, het invoeren van maandelijkse chatmomenten, het organiseren van educatieve events, het delen van ervaringen… blijkt kosten-effectief.

Omgaan met stress

Significant om stress bij verpleegkundigen te verminderen, waren: workshops rond creativiteit (visueel, muziek, schrijven, bewegen), mindfulness, ethische competenties en weerbaarheid verhogen, training in zelf-doeltreffendheid, en het bijschaven van de medische kennis (op de Intensieve Zorg). Het engageren van niet-medisch geschoold personeel heeft geen significante impact op de onboarding van verpleegkundigen.

Ziekenhuizen die zich inzetten om beter te presteren (excellence plan), behouden gemakkelijker hun personeel. Tevredenheid over de werkplek heeft geen invloed, al zal een aangename architecturale omgeving wel de intentie om op te stappen verminderen.

Kortom, het is mogelijk om met goed geselecteerde interventies (op maat van uw personeel en overeenkomend met de missies van uw ziekenhuis) de turnover van verpleegkundigen te verminderen.

De Vries N, Lavreysen O, Boone A, Bouman J, Szemik S, Baranski K, Godderis L, De Winter P. Retaining Healthcare Workers: A Systematic Review of Strategies for Sustaining Power in the Workplace. Healthcare (Basel). 2023 Jun 29;11(13):1887. doi: 10.3390/ healthcare11131887. PMID: 37444721; PMCID: PMC10341299.

L’article Comment réduire efficacement la perte de personnel? est apparu en premier sur Hospitals.be.

In 2024 verdienen twee nieuwe kenmerken van het P4P bijzondere aandacht: de aanzienlijke toename van het budget en de introductie van de gestandaardiseerde mortaliteitsratio als indicator

In België is de organisatie van het gezondheidszorgsysteem complex. Die situatie is deels het gevolg van opeenvolgende institutionele hervormingen, maar niet uitsluitend. Ons model van medebeheer en overleg, dat op vele vlakken voordelen biedt, draagt eveneens bij aan deze complexiteit. De financiering van ons systeem is een weerspiegeling van deze organisatie: complex en weinig transparant. Hoewel tal van trajecten zijn opgestart om dit te vereenvoudigen, blijft er nog veel werk aan de winkel om het beoogde doel te bereiken.

PAQS biedt gestructureerde ondersteuning rond drie domeinen: kwaliteitsindicatoren, patiëntervaring en personeelsengagement.

Zoals elk jaar ontvingen de Belgische ziekenhuizen op 1 juli hun BMF-mededeling (Budget Financiële Middelen). Sinds 2018 verschijnt daarin een regel over het P4P-systeem (Pay for Performance).

P4P in het BMF

P4P is geen nieuw concept. Programma’s voor betaling op basis van prestaties doken begin jaren 2000 op in tal van internationale gezondheidszorgsystemen. Ze vertrekken vanuit een eenvoudige (soms simplistische) hypothese: dat een causaal verband bestaat tussen financiële stimulansen en de prestaties van een zorginstelling. In België wordt dit systeem voornamelijk toegepast op het domein van zorgkwaliteit.

De wetenschappelijke literatuur toont een grote heterogeniteit aan in P4P-programma’s en vooral een gebrek aan evaluatie. Waar evaluaties bestaan, blijken de effecten op z’n best bescheiden en tijdelijk. De onzekerheid over hun impact komt grotendeels voort uit de moeilijkheid om P4P los te koppelen van andere factoren die de prestaties beïnvloeden. Daarnaast wijzen studies op ongewenste neveneffecten, vooral wanneer programma’s lijden onder ontwerpfouten. Daarom is het essentieel dat beleidsmakers eerst nagaan of de verwachte voordelen werkelijk opwegen tegen de risico’s verbonden aan de context van implementatie.

In België werd zo’n analyse niet uitgevoerd. Dit suggereert dat de invoering van P4P eerder het gevolg is van een politieke beslissing dan van een wetenschappelijke aanpak. Sinds zes jaar bepaalt de FOD Volksgezondheid jaarlijks een reeks indicatoren, waarvan de samenstelling in de tijd varieerde. Ziekenhuizen krijgen vervolgens een budget toegewezen op basis van hun prestaties op deze indicatoren.

Nieuw in P4P in 2024

Twee evoluties springen in het oog:

La première concerne l’augmentation significative du budget alloué au P4P. En 2024, ce budget passe de 6 à 40 millions d’euros. Toutefois, contrairement à d’autres pays, ce budget supplémentaire n’est pas un nouveau financement, mais provient de la sous-partie B2 du budget hospitalier. Cela signifie qu’un hôpital «moins performant» que les autres va perdre de l’argent. Est-ce vraiment judicieux ? Un tel hôpital n’a-t-il pas, au contraire, besoin de plus de soutien?

2. De introductie van de gestandaardiseerde mortaliteitsratio. Hoewel niemand betwist dat een ziekenhuis dit cijfer strikt moet opvolgen en analyseren — ook in vergelijking met anderen — is het gebruik ervan als financieringsvariabele veel problematischer. Naast de eerder genoemde vraag over het straffen van “minder goede” resultaten, blijven de vergelijkbaarheid van contexten en de statistische beheersing van verschillen zeer grote uitdagingen.

Indicatoren zijn onmisbaar: je kunt alleen verbeteren wat je meet. Maar meten we om te verbeteren, of meten we om te financieren in de hoop dat dit verbetering teweegbrengt?

Kwaliteitsindicatoren als hefboom

In Vlaanderen gaf de Vlaamse Regering in 2009 een sterke impuls aan kwaliteitstransparantie. In 2017 werd dit verder versterkt met de oprichting van het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ). In Brussel en Wallonië verliep de evolutie anders. Bij de oprichting van PAQS in 2013 stond accreditatie centraal. Indicatorenkwaliteit werd weinig besproken. Tien jaar later is de situatie volledig veranderd. Tijdens een strategische oefening anderhalf jaar geleden, gericht op afstemming met de noden van het veld, kwam één vraag unaniem naar voren: benchmarking op basis van kwaliteitsindicatoren, en ondersteuning bij verbetering op basis van deze indicatoren. De meetcultuur is duidelijk geëvolueerd.

Deze evolutie heeft meerdere oorzaken: de groei van kwaliteitscultuur dankzij o.a. de Patient Safety-plannen (2007–2018); de bijna algemene implementatie van accreditatie; meerdere sectorcrises die datagedreven werken hebben versterkt; de introductie van indicatorgebaseerde regelgeving. Vandaag is de sector zich hiervan bewust en vraagt men verdere vooruitgang.

Een vernieuwde rol voor PAQS

Met de nieuwe strategie biedt PAQS begeleiding aan rond drie domeinen die specifiek met indicatoren verbonden zijn.

1. Het gemeenschappelijk set kwaliteitsindicatoren (2018). PAQS ondersteunt ziekenhuizen bij het opbouwen van een kwaliteitsdashboard, gebaseerd op dit set. Deze indicatoren worden meegenomen in huidige en toekomstige regelgeving.

2. De ervaring van gebruikers.

- De patiënt beoordeelt zijn interactie met het systeem via tools zoals PPE-15 en PRIM. PAQS analyseert deze resultaten en ondersteunt de instellingen.

- Personeelsengagement (SCORE): Met SCORE meten ziekenhuizen en woonzorgcentra de cultuur van veiligheid en engagement van medewerkers.

Samengevat

De evolutie naar een gezondheidszorgsysteem dat meer focust op meten en verbeteren van kwaliteit is noodzakelijk. Maar de instrumenten en indicatoren die worden gebruikt om prestaties te meten, moeten zorgvuldig en doordacht worden gekozen. Prestatiegebaseerde financiering kan verbetering stimuleren, maar kan niet ten koste gaan van de meest kwetsbare ziekenhuizen, die juist méér ondersteuning nodig hebben. Bij PAQS geven we daarom de voorkeur aan zelfevaluatie in de tijd, benchmarking en het delen van goede praktijken. Deze aanpak, gebaseerd op continue verbetering, stimuleert het monitoren van procesprestaties met tools zoals Run Charts en Control Charts, zodat teams blijven innoveren en verbeteren. Zo kan de gezondheidszorg als geheel eerlijker en duurzamer vooruitgang boeken.

L’article Des indicateurs qualité pour répartir le budget des hôpitaux… vraiment? est apparu en premier sur Hospitals.be.

Hoe ziekenhuisbestuurders analytische cartografie kunnen inzetten om de efficiëntie van de zorgdiensten en de patiëntentevredenheid te verbeteren

Analytische cartografie, die steeds vaker wordt toegepast in uiteenlopende sectoren^[1], heeft zich ontpopt tot een strategisch instrument voor het optimaliseren van het beheer van ziekenhuisnetwerken in België en voor het ondersteunen van duurzame ontwikkeling. Door de geografische eigenheid van België, met zijn taalgrenzen, wint deze technologie nog aan relevantie. Dit artikel licht toe hoe ziekenhuisbestuurders analytische cartografie kunnen gebruiken om de efficiëntie van de zorgdiensten te verbeteren en de tevredenheid van patiënten te verhogen.

Cartografie van invloedssferen en verzorgingsgebieden van ziekenhuizen

Het verzorgingsgebied van een ziekenhuis omvat de geografische zone waaruit het merendeel van de patiënten afkomstig is.

Het in kaart brengen van deze gebieden is cruciaal voor het beheer van middelen en het inschatten van de zorgbehoeften van de bevolking. De modellering van invloedssferen en verzorgingsgebieden via het Huff-model^[2] maakt het mogelijk om het aantrekkingspotentieel en de waarschijnlijkheid te berekenen dat patiënten uit een bepaalde zone voor een specifiek ziekenhuis kiezen. Deze waarschijnlijkheid houdt rekening met verschillende factoren — inclusief het Belgische wegennet.

Figuur 1

Deze modellering helpt taal- en provinciegrenzen te overstijgen en optimale locaties te bepalen voor nieuwe medische centra, rekening houdend met de dominante pathologieën per regio. Figuur 2 illustreert de 30-minutenbereikbaarheid per weg van vijf grote Waalse ziekenhuizen en hun uitbreiding richting Vlaanderen. Daarnaast kan de bevolkingsdichtheid per km² worden bepaald op basis van Statbel-gegevens³.

Figuur 2

Verder laat analytische cartografie toe om isochronenkaarten rond ziekenhuizen te creëren, waarmee overlappende zones en onderbediende gebieden zichtbaar worden. Door zones van 30 minuten rond ziekenhuizen af te bakenen, kunnen beleidsmakers de zorgaanbieding op het grondgebied visualiseren en onderbouwde beslissingen nemen. Het in kaart brengen van ziekenhuisverblijven maakt het bovendien mogelijk om dominante pathologieën per regio te identificeren en het zorgaanbod hierop af te stemmen. Dat omvat zowel de rekrutering van specialisten als het versterken van de samenwerking met lokale huisartsen om zo beter in te spelen op de noden van de bevolking.

Bijdrage aan duurzame ontwikkeling

Cartografische analyse gericht op mobiliteitsoptimalisatie helpt ziekenhuisnetwerken hun ecologische voetafdruk te verkleinen, terwijl toegankelijkheid en zorgkwaliteit worden verbeterd[4]. Bijvoorbeeld: Groep Gezondheid CHC gebruikt cartografie om de verplaatsingen van werknemers en zelfstandige zorgverleners in kaart te brengen. Figuur 3 toont de medewerkers van de CHC-Clinique MontLégia die binnen een straal van 10 km wonen en zich met de auto verplaatsen. De kaart toont ook beschikbare fietsroutes als duurzame alternatieven. Deze visualisaties zijn essentieel om gerichte acties te bepalen ter bevordering van actieve mobiliteit.

Figuur 3

Analytische cartografie blijkt tevens een sterke hefboom voor ecologische transformatie en innovatie binnen de zorg. Door patiëntstromen en regionale zorgnoden te analyseren, kunnen ziekenhuizen gerichte interventies plannen, zoals het openen van nabijheidscentra in zones met hoge zorgvraag, wat de toegankelijkheid verhoogt en onnodige verplaatsingen vermindert^[5] [6]. Zo maakt de oprichting van lokale medische centra in zones met een hoge zorgvraag het mogelijk om de verplaatsingen van patiënten te verminderen en de toegankelijkheid tot gezondheidsdiensten te verbeteren.

Figuur 4

Langetermijnplanning van zorgdiensten

Analytische cartografie kan ook worden ingezet voor strategische zorgplanning op lange termijn, door demografische en epidemiologische trends te modelleren. Door socio-economische en gezondheidsdata te integreren kunnen beleidsmakers toekomstige zorgnoden inschatten en beslissen over nieuwe infrastructuren of uitbreidingen.

Operationele toepassingen

Cartografie speelt eveneens een rol in het dagelijkse operationele beheer. Een voorbeeld is de organisatie van verkorte verblijven op materniteit: de actieradius van elke vroedvrouw wordt visueel weergegeven, waardoor coördinatoren snel kunnen bepalen wie het best kan tussenkomen op basis van nabijheid.

Deze geodecisionele benadering zorgt voor een optimale verdeling van interventies, kortere afstanden en betere postnatale zorgkwaliteit.

Ook de ontwikkeling van ziekenhuiszorg aan huis (HAD) vormt een belangrijk toepassingsgebied. Stakeholders kunnen op kaarten zien hoe verpleegkundigen en andere zorgprofessionals verspreid zijn in verhouding tot de woonplaats van patiënten. Door de toewijzingen te optimaliseren, dalen onnodige verplaatsingen, worden tijd en middelen bespaard en stijgt zowel patiënt- als medewerkerstevredenheid.

Conclusie

De integratie van analytische cartografie in het ziekenhuisbeheer betekent een grote vooruitgang voor zowel zorgoptimalisatie als ecologische duurzaamheid. Deze technologie maakt een nauwkeurige visualisatie van zorgdekking mogelijk, ondersteunt de identificatie van witte zones en helpt bij de planning van nieuwe medische centra.

Door de toegankelijkheid te verbeteren helpt deze technologie bestuurders beter geïnformeerde beslissingen nemen over de spreiding van zorgdiensten en middelen. De geodecisionele aanpak optimaliseert bovendien interventies en verhoogt de zorgkwaliteit.

Analytische cartografie speelt een sleutelrol in de ecologische transitie van de zorgsector. Door patiëntstromen en logistiek te optimaliseren wordt de CO?-uitstoot verminderd en neemt de efficiëntie toe.

Kortom: analytische cartografie is een onmisbaar instrument geworden voor ziekenhuisbestuurders en stakeholders. Het biedt nieuwe perspectieven om de efficiëntie van zorg, de patiëntentevredenheid en de duurzaamheid van het zorgsysteem te versterken.

^[1] Hilton B. , Tulu B., Horan T. A. Geographic Information Systems in Health Care Services, January 2005, In book: Geographic Information Systems in Business. Editors: James B. Pick
^[2] Huff D. A Probabilistic Analysis of Shopping Center Trade Areas, Land Economics, Vol. 39, No. 1 (Feb., 1963), pp. 81-90
^[3] https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-selon-la-grille-km2-grid-2020
^[4] The Shift Project (2023). Décarboner la santé pour soigner durablement : édition 2023 du rapport du shift project
^[5] https://www.aamc.org/news/hospitals-racesave-patients-and-planet
^[6] Dupont V. Les leviers et les freins à une transition vers un hôpital durable selon les composantes environnementale, sociale et économique dans deux hôpitaux belges. Faculté de santé publique, Université catholique de Louvain, 2022. Prom.: Thys, Frédéric; Maule, Yves. http://hdl.handle. net/2078.1/thesis:36042

L’article Un outil stratégique pour la gestion et la durabilité hospitalières est apparu en premier sur Hospitals.be.

Het Imeldaziekenhuis in Bonheiden is al enkele jaren bezig met de invulling van een nieuw concept voor haar chirurgisch dagziekenhuis. Nu de bouwvergunning voor een nieuwbouw er is en de voorbereidingswerken vooruitgaan, zal weldra met de bouwwerken zelf kunnen worden gestart. Een vlotte doorloop en 99% voorspelbaarheid zijn twee principes die Stefaan Claeys, facilitair directeur, en de architecten Philippe Van Goethem (SVR-Architects) en Bart Blancquaert (HASA Architecten) voor de realisatie van dit gebouw gehanteerd hebben.

Wie vandaag al een ingreep in een dagziekenhuis onderging, weet met welke stress dat gepaard gaat. Op de dag van de ingreep moet je om 7 uur nuchter binnenkomen, je wordt naar je kamer gebracht en dan begint het wachten. Tegen de middag hoor je dan - nog steeds nuchter - dat de ingreep om 14 uur staat gepland en begint de voorbereiding.
Stefaan Claeys:

"Van 7 tot 14 uur is er niets gebeurd en heeft het geen zin om de patiënt ter plaatse te hebben. Die blokkeert een kamer en verplegend personeel, en is niet gelukkig. Bovendien zorgt dat wachten voor veel stress. Ziekenhuizen willen dat veranderen. Maar een vleugel voor het dagziekenhuis bijzetten om de ingrepen toch te laten doorgaan in het operatiekwartier (OK), vereist intern vervoer en alles wat daarbij komt kijken. Bovendien gebeurt een groot deel van de ingrepen nu al met minimale narcose en willen de patiënten sowieso zo snel mogelijk naar huis."

Nieuwe werkwijze

Daarom wilden ze het in Bonheiden anders aanpakken. Het begon in 2022 met de vraag naar de noden van het ziekenhuis voor de toekomst. Een van die noden is de shift van verblijfs- naar dagziekenhuis en ambulante zorgen, en daar wou de directie volop op inzetten om niet achterop te geraken. Als de planning slaagt, zal het van concept tot realiteit slechts vijf jaar geduurd hebben en dat is veel sneller dan in de meeste andere ziekenhuizen, waar de plannen soms 15 jaar oud zijn en wie weet voorbijgestreefd.

"We zijn begonnen met het opzetten van een consultant werkgroep vanuit de zorg. Welke activiteiten en welke flows willen we uit het ziekenhuis halen en in het nieuw chirurgisch dagziekenhuis onderbrengen?"

Chirurgen werden uitgedaagd om keuzes te maken. Complexe ingrepen blijven uiteraard in de klassieke OK's. Van zodra echter sprake is van een ingreep waarbij de patiënt de dag zelf naar huis kan, moet die in de nieuwe setting gebeuren.

Daarna werd bekeken hoe de flow van de patiënt van A tot Z zo optimaal mogelijk kan worden georganiseerd: onthaal, fysieke voorbereiding, binnenrijden in OK, ingreep, buitenrijden OK, naar recovery, bed of zetel en dan ontslag.

"Het concept is erop voorzien dat elk bed minstens tweemaal per dag gebruik wordt, elke zetel driemaal. En dan hebben we het niet alleen over het financiële aspect maar ook over de capaciteit die nodig is om een optimaal aantal patiënt te kunnen helpen. Eenmaal dat voor ons duidelijk was - hoewel nog steeds voortschrijdend inzicht - hebben we naar een architect gezocht die daarrond iets kon neerzetten."

Het standpunt van de architect

In een ziekenhuis komen via Spoed meestal onvoorspelbare ingrepen naar het OK, maar door de voorspelbare ingrepen uit het klassiek OK-circuit te nemen, kan de optimalisatie groter worden.
Philippe Van Goethem:

"We bouwen al dagziekenhuizen sinds 2011 en hebben vastgesteld dat de flessenhals in het klassieke ziekenhuis de OK's zijn. Omdat daar alle gevallen binnenkomen, moeten ook de kleine ingrepen in de rij staan om te worden uitgevoerd. Als die eruit kunnen worden gehaald, kan je niet alleen een optimalisatie uitvoeren in het dagziekenhuis maar ook in het grote ziekenhuis. Dat is voor beide voordelig."

Een extra voordeel is dat dit nieuwe dagziekenhuis een apart gebouw wordt, niet aan de achterkant van het bestaande ziekenhuis, wel aan de voorkant zodat de patiënten die er toekomen niet door het grote ziekenhuis moeten dwalen om het dagziekenhuis te vinden, nee, ze kunnen direct binnen zodat de optimalisatie van de flow nogmaals tot zijn recht komt. Door een grotere doorstroming (meermaals bed of zetel gebruiken) kom je ook tot een groter gebruik per vierkante meter, wat de CAPEX - hoe je met je investering omgaat - ten goede komt.

Een laatste aspect naar optimalisatie toe, is de vraag: moet het dagziekenhuis een losstaand gebouw zijn of verbonden met het grote ziekenhuis? In een vorige editie van hospitals.be (2024/1) hadden we een artikel over DAISY, het chirurgisch dagziekenhuis van Yverdon-lesBains (Zwitserland), dat er prat op ging alleenstaand en zelfstandig te zijn. Philippe Van Goethem weerlegt de argumenten:

"Ons eerste dagziekenhuis was Sint-Augustinus in Antwerpen. Daar waren we vertrokken van het idee dat de chirurgie in een dagziekenhuis een aparte behandeling is en dat er bijgevolg een apart gebouw bijhoort, los van het grote ziekenhuis, een stand alone dus. Dat idee heeft een aantal jaren standgehouden maar is vandaag achterhaald. In het dagziekenhuis gebeuren quasi dezelfde ingrepen, met dezelfde noden, als in het klassieke OK, alleen op een meer voorspelbare wijze."

Stefaan Claeys bevestigt:

"In die optiek zal de aansturing van het nieuwe OK gebeuren vanuit het grote OK, dus via één centrale aansturing, met één centrale sterilisatie (CSA), identieke logistieke flows, bijv. de voorbereidingskar per ingreep wordt centraal klaargemaakt."

Dat betekent naar personeel toe ook een vereenvoudiging.

Verschillende soorten ingrepen

Aan de agenda van het dagziekenhuis wordt niet gemorreld want 99,9% van alle ingrepen liggen op voorhand vast; het enige wat kan gebeuren is dat een patiënt niet komt opdagen. In een klassiek OK liggen tijdsroosters vast per discipline en 80% daarvan is ruim vooraf gepland, maar de laatste 20% wordt de dag voordien of de dag zelf ingevuld. Met alle gevolgen die dat meebrengt. Complexe ingrepen kunnen wel eens uitlopen, ten nadele van de standaardingrepen die er tussenin staan gepland, want zij moeten als eerste schuiven.

Het onderbrengen van de kleine standaardingrepen samen in één structuur, is kwalitatief beter voor de patiënt die minder stress zal ervaren.

Het pre-op gebeuren zal aangepast worden. Gedaan met het invullen van een volledige vragenlijst bij het binnenkomen, dat moet op voorhand afgewerkt zijn en klaarliggen op de dag van de ingreep. De nieuwe elektronische patiëntendossiers vergemakkelijken deze aanpak. Naast een fysieke flow moet ook de volledige administratieve flow digitaal afgewerkt zijn vóór de ingreep. Dat draagt bij tot het succes van deze oplossing.

"We hebben er rekening mee gehouden dat zelfs binnen het dagziekenhuis een onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende ingrepen. In de groep ingrepen die geen nabehandeling of rust ter plekke beogen, is er nog een onderscheid tussen zwaardere en lichtere ingrepen. Voor de lichtere ingrepen is cabinetchirurgie mogelijk", legt Philippe Van Goethem uit.

In het nieuwe gebouw zijn dan ook behandelkamers gepland.

"De ingrepen die daarvoor in aanmerking komen (quasi geen anesthesie, geen voorbereiding, geen nabehandeling) gebeuren nu her en der in het ziekenhuis in functie van de afdeling. Zij zullen in een behandelkamer kunnen worden uitgevoerd. In dit concept hebben we 4 standaardbehandelkamers en 2 grotere voorzien in één cluster; de grotere zijn qua uitrusting (bijv. luchtconditionering) en techniek vergelijkbaar met een OK. Als de patiënt niet naar recovery moet, kan die op het gelijkvloers terecht voor zijn ingreep", vervolledigt de facilitair directeur.

Veranderingen voor artsen en verpleegkundigen

Bij de opname van patiënten voor een ingreep zullen ook artsen zich moeten aanpassen. Nu komt ongeveer de helft van de patiënten binnen via Spoed, zonder een spoedgeval te zijn, omdat het gewoon sneller gaat. Dat zal niet meer kunnen want niet organiseerbaar.

In de nieuwe setting zal de ontslagprocedure niet meer noodzakelijkerwijze door de arts die geopereerd heeft, uitgevoerd worden. Dat kan door de verpleegkundige die de patiënt gedurende zijn hele traject in het chirurgisch dagziekenhuis begeleidt. De patiënt die naar huis gaat, heeft alle nodige info gekregen (ook van de arts) en wordt nadien opgevolgd door de betrokken arts.

Dat een snel ontslag in een dagziekenhuis mogelijk is, heeft niet alleen te maken met kortere of lokale anesthesie maar ook met zowel horizontale als verticale kortere loopafstanden.

"Het gebouw leent zich hiertoe goed. De patiënt kan zich zo gemakkelijk oriënteren, en de organisatie kan op alles snel anticiperen", weet de architect.

Het gelijkvloers

Het nieuw chirurgisch dagziekenhuis komt naast de inkom van het grote ziekenhuis maar wel met eigen inkom. Bart Blancquaert:

"We hebben de gevel van de nieuwbouw bewust schuin gezet zodat de inkom op het plein staat en een volwaardige herkenbare ingang voor het dagziekenhuis kan worden. Het moet immers zeer gemakkelijk en duidelijk bereikbaar zijn, en dicht bij het bestaande ziekenhuis komen te liggen, waarmee het verbonden moet zijn. De groene partijen ervoor hebben we willen behouden omdat dit deel uitmaakt van het algemeen beeld van dit ziekenhuis."

De inkom, in een hoek van het gebouw, bestaat uit een zone voor inschrijving en heel grote wachtzaal waar de mensen kort wachten vooraleer ze naar hun bestemming (OK, behandelkamer, pijnkliniek, endoscopie) worden begeleid. Op de andere verdiepingen is trouwens geen wachtzaal aanwezig.

Achter het patiëntengedeelte is een back-office waar in principe geen patiënten komen en waar een verbinding naar het bestaande gebouw loopt.

De begeleiders van patiënten kunnen in de wachtzaal wachten maar

"we sturen aan op zo weinig mogelijk begeleiders ter plaatse. We zullen hen informeren op het moment dat de ingreep gedaan is en in de tussentijd kunnen ze naar de cafetaria, of een wandeling maken. We zijn een app aan het ontwikkelen waarmee de begeleider ook kan volgen waar de patiënt zich op elk moment bevindt", aldus Stefaan Claeys.

Op het gelijkvloers zijn 6 behandelkamers, vlakbij de pijnkliniek, voor patiënten die geen voorbereiding nodig hebben.

De pijnkliniek is ingericht als een lounge voor de voorbereiding, naast twee zalen met radiologietoestellen waar een aantal ingrepen kunnen gebeuren en daarna kan de patiënt uitrusten in één van de zetels.

"Het concept van lounge is nu reeds ingevoerd in het oncologische dagziekenhuis: de kamers zijn er afgeschaft, vervangen door bogen, met zetels zodanig dat alle patiënten naar buiten kunnen kijken, als het ware in een eigen cocon en niet het gevoel hebben dat er naast hen nog een patiënt zit."

De eerste en tweede verdieping

Op niveau 1 komen de OK's die in het bestaande gebouw ook op niveau 1 zitten; de verbinding tussen beide gebouwen mondt uit aan de CSA, naast de OK's. Er zijn 4 OK-zalen. Patiënten die hier aankomen worden direct voorbereid op de ingreep. Er zijn kleedkamers, een verpleegdesk en zetels of bedden in afwachting dat ze naar één van de 4 zalen voor de ingreep worden gebracht. Na de ingreep kunnen ze of naar recovery, of naar een kamer met bed, of naar de lounge. Bedoeling is de doortocht van de patiënt zo kort mogelijk te houden. Bovendien is

"een flow tegen de klok in altijd gemakkelijker dan met de klok mee. Dat hebben we hier ook toegepast", vervolledigt architect Van Goethem.

Op niveau 2 zullen gastro-, colono- en bronchoscopieën worden uitgevoerd. De inrichting is gelijkaardig. Er wordt van uit gegaan dat de meeste colonoscopiepatiënten thuis hun voorbereiding correct hebben gedaan, al zal dat niet steeds zo zijn, vandaar dat er een voorbereidingszone met een aantal boxen is voorzien. Hier liggen de patiënten op een brancard omdat het waarschijnlijk steeds nodig zal zijn om uit te slapen na de sedatie; na passage in één van de onderzoekslokalen wordt de patiënt al of niet via de recovery naar een kamer gebracht.

Hier zijn geen zetels alleen kamers om ietwat meer privacy te bieden, bijv. na een colonoscopie. Er zijn geen administratieve werkplekken voorzien. De patiëntendossiers zijn overal elektronisch te consulteren en beschikbaar in elke zaal.
Vermits alle ingrepen gepland zijn, komen de chirurgen ook volgens de planning ter plaatse en is er voor hen geen afzonderlijke ruimte voorzien. Anesthesisten hebben een desk in het OK en in recovery. Twee gespreklokalen zijn wel voorhanden.

Shift in activiteit

De verpleegkundigen die in het nieuwe gebouw van de chirurgische daghospitalisatie zullen werken, komen uit het klassieke OK maar zullen er wel een aantal taken bovenop krijgen, zoals de voor- en nabehandeling van de patiënt.

"Het is de bedoeling om met vaste teams te werken, omdat de werking van het dagziekenhuis enigszins anders is dan in het klassieke OK en ook het type ingrepen is verschillend. Per cluster van type ingrepen zullen de verpleegkundigen gespecialiseerd zijn. Een dagziekenhuis heeft wel in tegenstelling tot het grote ziekenhuis maar één shift, maar ook dat zal wellicht veranderen in de nabije toekomst", aldus de facilitair directeur.

"Globaal stellen we in de sector een daling van het aantal noodzakelijke verblijfsbedden vast. Uit de voorafgaande studie zien we in onze regio echter nog een lichte stijging (vooral geriatrische bedden). De activiteit aan dagchirurgie en preventieve onderzoeken zoals gastro-enterologie gaat hoe dan ook in stijgende lijn." Er wordt dus wel uit gegaan van een groei in de activiteit van het chirurgisch dagziekenhuis nadat het eind 2025, begin 2026 operationeel zal zijn. Het nieuwe gebouw en concept zijn voorzien op een groei van 30%.

Het zal dan aanpassen zijn en anticiperen in de noden naar personeel toe.

Vandaag is er naar verblijf toe geen vrije ruimte meer in het ziekenhuis. Het is dus wachten op de verhuis naar het nieuwe dagziekenhuisgebouw om her en der de nodige renovaties te doen in de bestaande gebouwen. De zorg wordt steeds gespecialiseerder, wat meer ruimte vereist om materiaal te stockeren. Ook de polikliniek is aan renovatie toe; om dat te kunnen moet ruimte voorhanden zijn om de raadplegingen tijdelijk onder te brengen.

Over de nieuwbouw zelf

Eén van de opdrachten was dat het gebouw modulair moest zijn, met andere woorden, als de vereisten volgend jaar veranderen, moet het mogelijk zijn om daarop te kunnen inspelen.

Architect Bart Blancquaert:

« Pour construire un bâtiment capable d’évoluer avec ses utilisateurs, nous avons limité le nombre de colonnes dans la structure, ce qui permet de grandes zones ouvertes aménageables de multiples façons. Tout le bâtiment est dessiné sur des modules de 1,20 mètre. C’est ergonomique et cela offre la possibilité à l’avenir de réutiliser certains éléments. Le secteur de la construction contribue fortement aux émissions de CO₂ ; il est donc essentiel d’utiliser les matériaux avec parcimonie. »

Dit was een belangrijke insteek, buiten feit dat het gebouw uiteraard energiezuinig is. Het is de bedoeling om tot 20% onder de huidige norm voor gebouwgebonden energiegebruik te gaan, volledig gevoed door geothermie die onder het gebouw zal voorzien worden. De impact van het gebouw op het milieu zal laag zijn.

"We wilden een gebouw maken dat het coloriet van het bestaande gebouw benaderde. De zwarte hoofdinkom blijft de eyecatcher, die de mensen op de goede weg zet vanaf de parkings. De inkom van het dagziekenhuis is ernaast gelegen, met een gaanderij door het gebouw die richting bushalte gaat. Zo kunnen voetgangers die met het openbaar vervoer komen, langs het nieuwe gebouw overdekt begeleid worden naar de hoofdinkom.

De doorlopende banden in aluminiumbeplating in de gevel hebben een functie: ze zijn opgebouwd uit cassettes in houtskelet waardoor een gesloten gevel kan worden vervangen door een raam zonder dat er structurele ingrepen nodig zijn (en omgekeerd om een bestaand raam te dichten). Het gebouw kan zo mee evolueren in functie van de noden. Hiermee worden twee problemen waar we bij renovatie vaak tegenaan lopen - kolommen in de weg en te weinig daglicht dat binnenkomt - meteen vermijdbaar."

Over de binneninrichting

Alle technische apparatuur komt in de kelder; er zal niets op het dak staan om de esthetiek van het uitzicht uit alle kamers te respecteren.

Voor de binneninrichting wordt gekozen voor een vrij licht, maar warm interieur. Het gebruik van hout tempert het strikt functioneel medische karakter.

"Daarmee kan je ook in een dagziekenhuis een verschil maken met een klassiek ziekenhuis en een beetje cocooning bieden zodat de overgang met thuis niet zo bruusk is. Er is gekozen voor een meer huiselijke omgeving en zachte materialen, al blijft het geheel toch voldoende hygiënisch", vat Philippe Van Goethem samen.

Door het gebruik van veel transparantie is doorkijk vaak mogelijk, al is dat steeds in zones waar enkel personeel komt en geen patiënten. In de ruimtes die voorzien zijn voor de voorbereiding van een colonoscopie, worden lamellen aangebracht om privacy te creëren. De meeste ruimtes hebben daglicht via een raam, dat maakt naar welbevinden een groot verschil.

Ook in de gang met kamers wordt gewerkt met schuifdeuren met lamellen zodat er steeds licht op de gang valt. De kamers zelf zijn klein, maar dat geeft niet vermits de verblijftijden toch beperkt zijn. Kamers hebben een groot raam dat uitkijkt op het groen. Ze zijn voorzien van de nodige medische uitrusting en werkruimte voor de verpleging, een eigen badkamer met toilet en lavabo. Op de gang is een open verpleegpost met duidelijk aangegeven balies wat de aanspreekbaarheid - belangrijk naar patiëntenbeleving - ten goede komt.

In de ontwaakrecovery zijn geen bedbalken met allerhande pluggen zichtbaar. De volledige medische uitrusting is subtiel weggewerkt.

Een kleine personeelsruimte - iets meer dan de klassieke refter - met veel daglicht en wat afgezonderd van de werkvloer, vervolledigt het geheel.

Verhuisbewegingen

De eerste stap in de voorbereiding werd twee jaar geleden al gezet: het optrekken van een nieuwbouw voor een deel van de administratie (archief, hr, communicatie) en uitbreiding van de polikliniek. Om de container waarin het huidig chirurgisch dagziekenhuis zat te kunnen wegnemen en plaats te maken voor de nieuwbouw, zijn tal van verhuisbewegingen nodig geweest. Drie verschuifbewegingen hebben plek vrijgemaakt voor de activiteit van het chirurgisch dagziekenhuis vooraleer de container kon worden weggenomen en de bouw van het nieuw chirurgisch dagziekenhuis kan worden gestart. Eens de nieuwbouw klaar is en het chirurgisch dagziekenhuis naar daar kan verhuizen, zal hun tijdelijke plek ingenomen kunnen worden door verschillende diensten die achtereenvolgens zullen gerenoveerd worden.

Een proefdraaiperiode - waarin werd onderzocht hoe een bed twee- tot driemaal per dag kon worden gebruikt - ging de verhuis vooraf, want de ruimte waarover het chirurgisch dagziekenhuis tijdelijk beschikt is kleiner dan de plek die ze in de container had, met minder beschikbare bedden."

De bouwtijd zelf zou relatief kort moeten kunnen worden gehouden omdat veel structuren op voorhand kunnen worden samengesteld. Ze rekenen anderhalf jaar, en hopen de nieuwjaarsreceptie van 2026 in het nieuw chirurgisch dagziekenhuis te kunnen organiseren, zelfs al zal alles nog niet tot in de puntjes zijn afgewerkt.

"Met een goede organisatie en coördinatie moeten we daarin slagen", sluit Stefaan Claeys af.

L’article Le nouvel hôpital de jour chirurgical anticipe les tendances est apparu en premier sur Hospitals.be.

De MAHA-studie van Belfius bevat, zoals elk jaar, waardevolle inzichten voor de ziekenhuissector. Zo mag de indicator van het absenteïsmecijfer binnen het ziekenhuispersoneel niet onvermeld blijven. In 2023 steeg dit cijfer tot meer dan 12%. En de stijgende trend is zowel zichtbaar bij korte als bij lange afwezigheden.

Hoewel het absenteïsme in heel België toeneemt voor alle werknemers, vormt het een cruciaal probleem dat ons gezondheidssysteem zwaar treft. Met verstrekkende gevolgen voor de kwaliteit van de zorg, de organisatie van de instellingen en het welzijn van de teams die aan het werk blijven.

Wat zijn de gevolgen van absenteïsme?

De impact van absenteïsme laat zich op meerdere niveaus voelen. Voor patiënten leidt het tot langere wachttijden en een verhoogd risico op fouten. Voor de teams zorgt de extra werkdruk voor wie aanwezig blijft vaak voor demotivatie en, in sommige gevallen, nieuwe afwezigheden die elkaar opvolgen. Voor de ziekenhuizen tenslotte vertaalt absenteïsme zich in extra kosten voor interimoplossingen en stijgende overuren.

Oplossingen om aan de slag te gaan

De meeste Belgische ziekenhuizen blijven niet bij de pakken neerzitten en proberen het fenomeen om te buigen, zij het met voorzichtige resultaten. Enkele mogelijke verbeterpunten zijn:

• verbetering van de arbeidsomstandigheden: flexibele uurroosters stimuleren, voldoende rustpauzes voorzien en een veilige werkomgeving garanderen;

• psychologische ondersteuning: aangepaste begeleiding aanbieden om burn-out en andere problemen rond mentale gezondheid te voorkomen;

• erkenning en waardering: verwezenlijkingen van het team benadrukken;

• voortdurende opleiding: mogelijkheden bieden voor professionele ontwikkeling;

• nauwgezette opvolging van afwezigheden: dynamische dashboards creëren om trends in real time te analyseren en terugkerende problemen te identificeren.

Een collectieve inzet

Het absenteïsme verminderen is niet alleen een kwestie van intern beheer: het is een maatschappelijke uitdaging. Het vereist samenwerking tussen de politieke beslissers, de openbare diensten, de ziekenhuisdirecties en de sociale partners om een werkomgeving te creëren die menselijker en aantrekkelijker is. Laten we hopen dat dit thema deel uitmaakt van de noodzakelijke discussies over de evolutie van de ziekenhuissector in de volgende maanden.

Beste lezers, mag ik u uitnodigen om door dit nieuw nummer te bladeren. Op het programma staan tal van boeiende onderwerpen zoals de switch naar ambulante zorg, analytische cartografie en kwaliteitsindicatoren.

Veel leesgenot!

L’article Quand l’absentéisme met l’hôpital au défi est apparu en premier sur Hospitals.be.